Theo thông báo của Bộ trưởng - Chủ nhiệm VPCP Nguyễn Xuân Phúc thì kết quả của Vinashin trong những năm trước đã hình thành được cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng và khá đồng bộ của ngành công nghiệp đóng tàu biển với 28 nhà máy đóng tàu đang hoạt động có trình độ công nghệ tiên tiến, sản phẩm tàu biển được thế giới công nhận về chất lượng, có thương hiệu, uy tín trong ngành đóng tàu thế giới.

Đến tháng 6.2010, tổng số nợ của Vinashin là 86.000 tỉ đồng.

Đến tháng 3 năm 2009, đã có nhiều đơn hàng và thỏa thuận hợp đồng sơ bộ đóng tàu với tổng giá trị khoảng 12 tỉ USD. Đã hoàn thành đóng và bàn giao được 279 tàu trị giá trên 1,8 tỉ USD...

Năm 2008, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu làm cho kinh tế thế giới suy giảm mạnh. Để giải quyết khó khăn nêu trên, Vinashin đã phải vay nợ mới để trả nợ cũ, vay ngắn hạn trả dài hạn, thậm chí lấy vốn lưu động để chi đầu tư. Kết quả là từ năm 2009 Vinashin kinh doanh thua lỗ. Đến tháng 6.2010, tổng tài sản của Vinashin khoảng 104.000 tỉ đồng nhưng tổng số nợ là 86.000 tỉ đồng, vốn điều lệ thấp lại sử dụng vốn dàn trải nên tỉ lệ nợ phải trả/vốn chủ sở hữu gần 11 lần, rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính nghiêm trọng.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự đổ bể của Vinashin là do năng lực quản trị doanh nghiệp và dự báo yếu kém, trình độ cán bộ lãnh đạo quản lý chưa đáp ứng yêu cầu; xây dựng và thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp quá nhanh, quá nóng, không phù hợp với nguồn vốn, năng lực quản lý và quy hoạch phát triển được cấp có thẩm quyền phê duyệt; quản lý đầu tư, quản lý tài chính lỏng lẻo, kém hiệu quả, nhiều quyết định trái quy định của pháp luật; tổ chức phát triển hệ thống doanh nghiệp quá dàn trải và quản lý nhân sự cán bộ không chặt chẽ.

Báo cáo không đúng thực trạng về sử dụng vốn, về đầu tư, về phát triển thêm doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh và tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, mỗi lần báo cáo số liệu khác nhau. Năm 2009 và quý I năm 2010 thua lỗ, nhưng vẫn báo cáo có lãi.

Khuyết điểm này của lãnh đạo, trước hết của người đứng đầu tập đoàn làm cho cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chủ sở hữu cấp trên nắm không đúng thực trạng nên chỉ đạo không kịp thời, đầy đủ. Quyết định thực hiện nhiều dự án đầu tư ngoài quy hoạch, không đúng quy định của pháp luật hiện hành; quyết định sử dụng vốn kém hiệu quả, có biểu hiện sai trái; không nghiêm túc thực hiện những ý kiến chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền. Những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng, nhất là về đầu tư, về sử dụng vốn của lãnh đạo tập đoàn cộng với những yếu tố khách quan tác động nặng nề, đã làm cho tập đoàn thua lỗ.

Việc quản lý nhà nước và thực hiện quyền chủ sở hữu của Chính phủ đối với DNNN, tập đoàn kinh tế nói chung và Tập đoàn Vinashin nói riêng còn nhiều bất cập, kém hiệu quả. Cơ chế về thẩm định, kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, quản lý tài chính nội bộ hiện hành còn kém. Bộ quản lý ngành và các bộ chức năng chưa thực hiện tốt việc tham mưu, đề xuất, hoàn thiện cơ chế, chính sách và chưa kiểm soát được kịp thời tình hình, chưa phát hiện được đầy đủ và ngăn chặn có hiệu quả những quyết định sai trái về đầu tư, về sử dụng vốn, về phát triển thêm doanh nghiệp và mở thêm ngành nghề kinh doanh của lãnh đạo tập đoàn.

Tại cuộc họp báo, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng khẳng định do tính chất nghiêm trọng của Vinashin nên tại cuộc họp vừa qua, Chính phủ đã thảo luận, kiểm điểm hết sức kỹ về những hoạt động của tập đoàn này. Phó Thủ tướng thường trực khẳng định, ngoài những nguyên nhân khách quan thì nguyên nhân chủ quan trong việc điều hành là nguyên nhân chính dẫn đến thua lỗ của tập đoàn này.

Chính phủ cũng đã nghiêm khắc kiểm điểm rút kinh nghiệm, nhưng điểm nhất quán của Chính phủ là vẫn phải xây dựng được một ngành công nghiệp đóng tàu mạnh vì ưu thế về biển của đất nước. Vì thế nên không vì Vinashin thua lỗ, nợ nần mà bỏ đi cả ngành công nghiệp này để rồi phải xây dựng lại. Vì lẽ đó, Chính phủ đã quyết định tái cơ cấu lại Vinashin để tập đoàn này hoạt động có hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng thường trực cũng cho biết yêu cầu cụ thể đặt ra trong việc tái cơ cấu tập đoàn này là không để ảnh hưởng lớn đến ổn định kinh tế vĩ mô và môi trường đầu tư chung của nền kinh tế. Làm rõ và công khai về những kết quả đã đạt được, cũng như những yếu kém, sai phạm. Với những cá nhân, đơn vị có khuyết điểm thì kiểm điểm để thấy đó làm bài học mà sửa chữa. Những cá nhân nào cố ý làm trái, gây hậu quả nghiêm trọng thì cần phải được xử lý nghiêm minh trước pháp luật và trước Đảng để tạo lòng tin trong nhân dân.

Sơn Đà