Điều đó cũng có thể hiểu, trước mắt, các tuyến đường bộ từ Nhà máy alumin Nhân Cơ theo quốc lộ 14 xuôi về Bình Dương để về cảng Gò Dầu (Đồng Nai) và từ Nhà máy alumin Tân Rai theo tỉnh lộ 725 ra quốc lộ 20 xuôi về Dầu Giây để xuống cảng Gò Dầu là sự lựa chọn hợp lý.

Bàn tính tuyến giao thông phục vụ vận chuyển sản phẩm alumin của hai nhà máy Tân Rai và Nhân Cơ về cảng Kê Gà. Ảnh: K.D

Chậm thực hiện chỉ đạo

Ông Trương Hữu Hiệp còn cho biết, sau chuyến khảo sát hai nhà máy alumin Nhân Cơ và Tân Rai hồi tháng 4.2010, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo: Giao Bộ GTVT “Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan và Tập đoàn Than và Khoáng sản VN (TKV) lựa chọn phương án tuyến đường bộ tối ưu để vận chuyển sản phẩm của dự án Tân Rai, Nhân Cơ và các dự án bauxite khác sau này đến cảng Kê Gà (Bình Thuận); đề xuất nguồn vốn, phân công chủ đầu tư xây dựng tuyến đường bộ, báo cáo Thủ tướng”. đồng thời, giao cho TKV “Chỉ đạo các chủ đầu tư rà soát, xây dựng lại tiến độ các dự án theo hướng đẩy nhanh hai dự án alumin Tân Rai, Nhân Cơ để sớm đi vào hoạt động, đặc biệt phải xây dựng tiến độ các dự án nhà máy tuyển quặng bauxite, dự án hồ bùn đỏ và dự án giao thông, cảng biển để đồng bộ với các dự án nhà máy chính...”.

Nhà máy sản xuất alumin Tân Rai (Lâm Đồng) sắp được đưa vào vận hành. Ảnh: K.D

Sau hơn một năm kể từ khi kết luận của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, TKV vẫn “bình chân như vại” trên lĩnh vực giao thông đường bộ phục vụ dự án bauxite do mình làm chủ đầu tư. Ông Hiệp khẳng định: “Cho đến lúc này, ngành GTVT địa phương chưa nhận được bất kỳ sự ngỏ lời hợp tác nào của TKV trong việc bàn định kế hoạch vận chuyển sản phẩm alumin bằng đường bộ đi qua địa bàn Lâm Đồng.”.

Và lại tiếp tục chậm

Sau chuyến khảo sát đầu tháng 8.2010, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng đã chủ trì một cuộc họp với TKV để bàn về dự án bauxite Tây Nguyên, trong đó có nội dung xây dựng tuyến đường sắt Tây Nguyên và dự án cảng Kê Gà. Theo đó, tuyến đường sắt Nhân Cơ – Tân Rai – Kê Gà có thời gian khảo sát để chuẩn bị đầu tư đến năm 2012; từ 2012 – 2014 là giai đoạn dành cho thiết kế chi tiết; năm 2014 sẽ khởi công xây dựng; và từ 2020 trở đi sẽ đưa vào khai thác. Theo phác thảo, tuyến đường sắt Gia Nghĩa (Nhân Cơ) – Tân Rai – Kê Gà có chiều dài khoảng 248km (có 52km chiều dài cầu và 15km chiều dài hầm), tổng vốn đầu tư 55.613 tỉ đồng. Tuyến đường sắt này trước hết được xác định là tuyến giao thông phục vụ chủ yếu cho dự án bauxite Tây Nguyên; nhưng không chỉ dùng lại ở đó, nó còn là tuyến giao thông đa dụng (từ 2025 trở đi) vận chuyển khoảng 462.000 lượt hành khách và gần 24 triệu tấn hàng hóa.    

Cùng với tuyến đường sắt, cảng nước sâu Kê Gà (Bình Thuận) còn là một trong những hạng mục đầu tư xây dựng liên quan mật thiết đến dự án khai thác bauxite Tây Nguyên. Theo thiết kế, cảng Kê Gà có tổng diện tích 366ha (gồm 296ha mặt nước biển và 70ha đất liền), vốn đầu tư khoảng 1 tỉ USD (trong đó, riêng hạng mục đê chắn sóng dài 3km chiếm 4.000 tỉ đồng), là cảng đa chức năng có công suất bốc dỡ hàng hóa khoảng 35 triệu tấn mỗi năm sau năm 2020. Dự án cảng Kê Gà sẽ được khởi công vào tháng 8.2010 và sẽ  hoàn thành (4 giai đoạn) vào năm 2020. Tuy nhiên, “hiện vẫn đang còn “vướng” 12 dự án du lịch nằm trong khu vực cảng Kê Gà, nên thời gian khởi công dự án phải lùi lại ít nhất là 18 tháng hẳn là điều chắc chắn” – một cán bộ có trách nhiệm của tỉnh Bình Thuận cho biết.

Khắc Dũng