Theo bình luận của nhiều chuyên gia lĩnh vực NH, đây sẽ là rào cản bất lợi cho nhiều NH muốn niêm yết trong bối cảnh nền kinh tế đình trệ như hiện nay và đặc biệt và rất nhiều NH lớn đang niêm yết cũng khó đáp ứng được yêu cầu của quy định mới này.

NH có “làm xiếc” với nợ xấu

Theo công bố, lợi nhuận thuần của các NH niêm yết quý IV/2012 đều tăng trưởng so với cùng kỳ. Riêng CTG (Vietinbank) và VCB (Vietcombank) cán mốc trên 2.000 tỉ đồng và đều ghi lãi từ tất cả các mảng kinh doanh. CTG xếp vị trí cao nhất về thu nhập từ lãi, với hơn 4.568 tỉ đồng, bỏ xa những đơn vị còn lại.

Ông Đinh Thế Bình - chuyên viên kiểm toán AVA - nhận định, dù lãi lớn nhưng nợ xấu dẫn đến khả năng mất vốn đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả kinh doanh của các NH.

Khảo sát báo cáo tài chính riêng lẻ của 6 NH niêm yết trên sàn: VCB, CTG, ACB, MBB, EIB và NVB, tính đến 30.6, tổng dư nợ của 6 NH đạt 753.725 tỉ đồng, tổng nợ xấu là 18.942 tỉ đồng, tương đương 2,51% tổng dư nợ. Nhưng trong số 6 NH niêm yết nêu trên, NVB (Ngân hàng TMCP Nam Việt) có tỉ lệ nợ xấu cao nhất, với 3,86%, kế đến là VCB (3,47%), CTG (2,45%), MBB (1,82%), ACB (1,53%)... Với tỉ lệ nợ xấu vừa nêu, nếu chiểu theo quy định niêm yết mới thì nhiều NH khó có khả năng đáp ứng được.

Điểm đáng chú ý liên quan đến nợ xấu NH là việc gia tăng các khoản nợ có khả năng mất vốn. Điển hình là trường hợp của CTG. Theo báo cáo tài chính riêng lẻ, nợ nhóm 5 của NH này lên tới 2.254 tỉ đồng, tăng 147%. Còn với VCB, nợ có khả năng mất vốn tính đến 30.6 là 3.897 tỉ đồng, tăng trên 71%. Nợ có khả năng mất vốn của ACB lên tới 607 tỉ đồng, NVB có số nợ nhóm 5 lên tới 231 tỉ đồng, tăng gần 33% so với thời điểm cuối năm 2011. Nợ xấu tăng khiến nhiều NH phải tăng trích lập dự phòng, nên lợi nhuận của nhiều NH sụt giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước. Và nếu căn cứ theo các quy định mới tại Thông tư số 26/NHNN, nhiều NH khó đáp ứng được yêu cầu.

Siết chặt tiêu chuẩn niêm yết mới

Nhằm siết chặt và kiểm soát hệ thống NH, Thông tư số 26/2012/TT-NHNN của NHNN hướng dẫn thủ tục về việc niêm yết CP trên TTCK trong nước và nước ngoài của tổ chức tín dụng cổ phần. Bà Phạm Thị Lan - chuyên viên phân tích Cty CK MBB - cho rằng, Thông tư 26 có những điều kiện thắt chặt hơn về vấn đề quản trị NH.

Theo đó, các NH TMCP khi niêm yết và phát hành CP ra công chúng phải tuân thủ các hạn chế để đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng theo quy định hiện hành liên tục trong 6 tháng liền kề trước thời điểm đề nghị niêm yết. Qua đó, việc phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro bắt buộc theo quy định hiện hành của NHNN.

Tại thời điểm đề nghị, HĐQT, ban kiểm soát của tổ chức tín dụng có số lượng và cơ cấu đảm bảo, có bộ phận kiểm toán nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật mới được niêm yết và phát hành CP ra công chúng.

Ông Phạm Thành An - chuyên gia phân tích về CP NH - cho biết, Thông tư 26 sẽ hạn chế các NH niêm yết, bởi rất nhiều NH hiện chưa có bộ phận kiểm toán nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ đạt chuẩn. Việc quy định tỉ lệ nợ xấu dưới 3% của các NH khó có thể giải quyết trong một sớm, một chiều, do không phải NH nào cũng tuân thủ việc phân loại nợ theo điều 7, Quyết định 493 của NHNN, thậm chí nhiều NH chưa trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ.

Đại diện NH Sumitomo cho rằng, nhiều NH VN chưa tuân thủ nghiêm quy định về phân loại nợ, áp dụng các thủ thuật đảo nợ, hoặc cố tình trốn tránh việc phân loại các món nợ vào nhóm 3 đến 5. Chính vì vậy, tỉ lệ nợ xấu và trích lập dự phòng của một số NH thấp hơn rất nhiều so với thực tế. Dù vậy, khi được hỏi về Thông tư 26, nhiều NH vẫn tỏ ra thờ ơ. Theo lãnh đạo UBCK Nhà nước, một loạt ngân hàng khác như Nam Á, Phương Nam, Đại Á, Đông Á, Techcombank, HDBank... đã rậm rịch lên kế hoạch niêm yết từ trong năm, nhưng nếu chiểu theo Thông tư 26 sẽ phải hoãn lại vô thời hạn, đến ngay cả BIDV cũng phải thông báo hoãn niêm yết CP.

Lý do mà các NH đưa ra là, thị trường đang ảm đạm, CP NH rớt giá, nên việc niêm yết không thuận lợi... Chưa kể, thời gian gần đây, một số NH lớn như STB, EIB... bị thâu tóm qua sàn chứng khoán cũng làm chùn tay không ít các NH. Bình luận về vấn đề này, nhiều NH lý giải, NH STB to đùng mà bị con cá bé “nuốt”, lên sàn huy động được ít vốn mà mất hết chúng tôi cũng sợ..

Liệu có phải vì thế mà đến nay mới chỉ có 8 NH là ACB, CTG, EIB, MBB, NVB, SHB, STB, VCB và Cty tài chính là PVF-(một con số quá nhỏ so với thị trường trong khu vực) niêm yết trên TTCK. Còn BIDV (với mã chứng khoán BID) đã nộp hồ sơ niêm yết trên sàn HoSE từ ngày 25.5.2012 nhưng vẫn “tạm hoãn” cho đến nay.