Theo khảo sát của PV Báo Lao Động tại một số ngân hàng thương mại (NHTM), người gửi tiền tỏ ra khá ”sốc” khi nghe thông tin NHNN hạ lãi suất tiền gửi USD về 0%. Người Việt Nam chưa bao giờ quen với việc gửi NH không có lãi. Chút hẫng hụt, chút bất ngờ và cảm giác như bị thua thiệt. Tuy nhiên, tâm lý này không tạo thành dư luận và cũng không tác động mạnh đến tâm lý người gửi tiền, dù rằng đây là lần thứ hai trong vòng hơn hai tháng, thị trường chứng kiến việc NHNN giảm lãi suất USD. Hôm 28.9, trần giảm từ 0,75% về 0,25% và ngày 17.12 chính thức về 0%.

Các biện pháp mạnh tay

Điều chỉnh giảm lãi suất huy động USD xuống mức thấp hơn nhiều so với lãi suất tiền gửi bằng VND và siết chặt hơn hoạt động cho vay bằng ngoại tệ là mục tiêu từng bước chuyển dần quan hệ huy động - cho vay ngoại tệ sang quan hệ mua-bán ngoại tệ của Chính phủ.

Từ năm 2011 đến nay, NHNN đã có các quy định giảm dần lãi suất tiền gửi USD của tổ chức và cá nhân nhằm hạn chế lợi ích của việc nắm giữ USD, qua đó khuyến khích tổ chức và cá nhân chuyển đổi USD sang VND. Đỉnh điểm là vào ngày 17.12.2015, NHNN quyết định hạ lãi suất tiền gửi USD cá nhân về 0%.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh cung-cầu USD trên thị trường ngoại hối từ ngày 12-13.12 đến nay liên tục căng thẳng với tình trạng tỉ giá luôn kịch trần (có thời điểm vượt trần) ở các NHTM và tăng mạnh trên thị trường tự do khiến nguồn cung ngoại tệ cho thị trường giảm mạnh, tâm lý nắm giữ USD tăng lên.

Người gửi tiền vẫn kỳ vọng vào USD tiếp tục tăng giá

Cần thời gian nữa mới rõ xu hướng của dòng tiền. Tuy nhiên qua khảo sát nhanh thì ngoài một số người khá bị hẫng vì không còn được trả tý lãi suất nào nữa vì đang phân vân giữa việc gửi đồng tiền nào, khá nhiều người vẫn không có ý định chuyển sang VND trong ngắn hạn vì kỳ vọng vào các đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) trong năm 2016 và động thái có thể sẽ phải điều chỉnh tăng tỉ giá của NHNN.

Anh Dũng (Hà Nội) nói: “Tiền gửi VND chỉ khá cao ở kỳ hạn trên 1 năm, trong khi đó kỳ vọng tăng tỉ giá cũng có thể đạt được mức lời đó ngay trong 6 tháng đầu năm tới nên tôi cứ để USD đã. Sau khi NHNN điều chỉnh tỉ giá đủ ổn rồi mới tính chuyển sang VND”.

Một trong những câu hỏi đang được đặt ra là việc hạ lãi suất tiền gửi ngoại tệ với cá nhân về 0% có tác động gì đến nguồn kiều hối chuyển vào Việt Nam? Theo phân tích của các chuyên gia, nguồn kiều hối vào Việt Nam có nhiều mục đích, trong đó chủ yếu là giúp đỡ thân nhân và đầu tư, nhưng cũng có mục đích hưởng chênh lệch lãi suất USD trên thị trường trong nước khi ở nước ngoài lãi suất USD rất thấp, thậm chí bằng 0%. Nguồn tiền này sẽ không vào VN nữa, nhưng tác động không lớn vì tỉ trọng thấp trong tổng nguồn kiều hối.

Doanh nghiệp vay ngoại tệ được lợi

Việc giảm lãi suất huy động USD giúp giảm chi phí cho vay bằng ngoại tệ, nhưng tín dụng ngoại tệ khó có thể tăng hơn mức hiện nay, vì NHNN vẫn tiếp tục thu hẹp các đối tượng cho vay ngoại tệ (Thông tư 24/2015/TT-NHNN ngày 8.12.2015 quy định cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng vay là người cư trú). Để đạt mục tiêu chống đô la hóa thì NHNN bắt buộc phải ban hành đồng bộ các quy định về thu hẹp tín dụng ngoại tệ, hạ dần lãi suất tiền gửi ngoại tệ để từng bước hạn chế tình trạng đô la hóa ở VN. Vì vậy, các doanh nghiệp thuộc đối tượng được vay ngoại tệ sẽ là người được hưởng lợi từ việc hạ lãi suất USD.L.H