Phát hiện từ tháng 10.2015

Ngay từ đầu tháng 10.2015, Tổng cục Thuế phát hiện khoản chênh lệch thuế nhập khẩu xăng dầu theo hai biểu thuế và ngay lập tức có văn bản 4051/TCT-DNL do Phó Tổng Cục trưởng Cao Anh Tuấn ký gửi các địa phương, trong đó nhận định: “Các doanh nghiệp đầu mối khi nhập khẩu xăng dầu từ các nước ASEAN được áp dụng mức thuế nhập khẩu theo thuế suất ATIGA. Trong khi Nhà nước điều hành giá bán lẻ xăng dầu trong nước theo thuế suất MFN và phát sinh khoản chênh lệch hình thành tại các doanh nghiệp đầu mối”. Tổng cục Thuế đề nghị cục thuế các địa phương trên trong quá trình quản lý thuế, kiểm tra, thanh tra thuế tăng cường rà soát, có biện pháp, kế hoạch kiểm tra chặt chẽ chi phí, thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, việc kê quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu để thu thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh đúng theo quy định.

Điều ngạc nhiên là vào thời điểm đó, dù Tổng cục Thuế phát hiện sự chênh lệch, Bộ Tài chính lại không có bất cứ động thái nào để tính lại thuế mới đối với doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, mà phải tận tới 21.3 mới đưa ra mức thuế mới. Việc không đưa ra biểu thuế mới trong thời gian dài tạo ra một khoảng vênh 5-10% tiền thuế với diesel và 10% với xăng giữa đầu vào (doanh nghiệp phải nộp cho ngân sách) và đầu ra (người tiêu dùng phải trả cho doanh nghiệp). Đây là khoản tiền mà các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu được hưởng suốt từ tháng 5.2015 đối với diesel nhập từ ASEAN và từ đầu năm 2016 đến nay với xăng nhập từ Hàn Quốc. Theo số liệu của cơ quan quản lý, mỗi tháng Việt Nam tiêu thụ bình quân hơn 400 triệu lít diesel từ ASEAN. Như vậy doanh nghiệp có thể bỏ túi hơn 242 tỉ đồng mỗi tháng với khoản chênh 10% nêu trên.

Trên thực tế, một số số liệu tài chính được công khai của doanh nghiệp cũng cho thấy tình hình kinh doanh đặc biệt tốt trong năm 2015. Báo cáo tài chính của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho thấy lợi nhuận sau thuế đạt kỷ lục 3.128 tỉ đồng, trong đó riêng lãi từ kinh doanh xăng dầu là gần 1.990 tỉ đồng. Trước đó, doanh nghiệp này từng ghi nhận lỗ trong 2 năm 2011, 2014 và cũng chỉ lãi được tối đa hơn 1.500 tỉ suốt giai đoạn 2010 - 2014.

Truy thu thuế - vẫn đang xem xét!

Trao đổi với PV Báo Lao Động, Tổng Cục trưởng Tổng cục Thuế Bùi Văn Nam cho biết việc ra văn bản từ tháng 10.2015 chỉ là để nhắc trong nghiệp vụ chuyên môn. “Nhắc các cục thuế để biết có việc đó thôi, đó là nhắc việc kê khai thuế và để có biện pháp với các doanh nghiệp trốn thuế” - ông Nam nói. Khi được hỏi, tổng cục có chỉ đạo trực tiếp về việc truy thu thuế hay không, ông Nam không trả lời.

Trong khi đó, một thứ trưởng Bộ Tài chính nói với PV Báo Lao Động rằng đang ghi nhận các ý kiến trong việc xử lý chênh lệch thuế xăng dầu. Về việc Bộ Tài chính có truy thu tiền chênh lệch thuế hay không, đại diện Bộ Tài chính cho biết “chi tiết thế nào đã giao cho vụ chức năng (Vụ Chính sách thuế - PV)”. Tại Vụ Chính sách thuế, lãnh đạo vụ này cho hay khoản chênh lệch này (thuế xăng dầu) đã được hạch toán vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp và đương nhiên, đã kê khai nộp thuế cho Nhà nước. “Mặc dù dư luận như thế (về đòi hỏi truy thu thuế xăng dầu - PV), chúng tôi cũng phải đang tính toán cân nhắc xem xét các yếu tố về pháp luật và trên thực tiễn là như thế nào”.

Nhận xét về việc lãnh đạo hai bộ: Công Thương và Tài chính sửa sai bằng việc đưa ra mức thuế mới với nhập khẩu xăng dầu mà chậm trễ trong việc truy thu số tiền chênh lệch thuế từ các doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng: “Hai bộ đều đùn đẩy trách nhiệm việc sửa sai”. Ông Long nói việc các doanh nghiệp đầu mối được hưởng lợi từ chênh lệch thuế là rất rõ ràng, đều có hóa đơn chứng từ chứng minh nên không thể nói là khó trong việc truy thu. “Phải truy thu. Bình thường thuế truy thu sẽ đưa vào ngân sách, tuy nhiên theo quan điểm cá nhân thì nên đưa vào quỹ bình ổn giá xăng dầu để đền bù phần nào thiệt hại cho hàng triệu người đã mua xăng giá cao trước đó” - ông Long nói.