Làm gì để tiền chảy vào Việt Nam?

Ông Don Lam - Tổng giám đốc Tập đoàn VinaCapital cho biết “Mỗi năm doanh nghiệp Việt Nam mang vài tỉ USD ra nước ngoài đầu tư vào bất động sản. Số tiền chảy ra khỏi Việt Nam khá lớn. Nguyên nhân có phần do doanh nghiệp chưa yên tâm với môi trường đầu tư trong nước, rủi ro cao. Để dòng tiền đó ở lại Việt Nam và các doanh nghiệp trong nước yên tâm rót tiền đầu tiền tư, chúng ta phải làm gì?”.

Trả lời câu hỏi của ông Don Lam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng: “Dòng tiền đưa ra nước ngoài đã minh chứng Việt Nam là môi trường tự do kinh doanh rất tốt. Tuy nhiên, việc đưa tiền ra nước ngoài cũng là hiện tượng cần suy nghĩ, trong đó có việc duy trì lãi suất 0% với đồng USD. NHNN cần làm sao để thu hút thêm USD làm nguồn lực phát triển kinh tế đất nước, đảo ngược dòng tiền nhằm thu hút đầu tư chảy vào Việt Nam”.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc đầu tư vào Việt Nam đang và đã rất thành công với nhiều quỹ đầu tư. “Một ví dụ cụ thể là quỹ đầu tư nước ngoài Vinacapital từ 10 triệu USD nay đã nâng tài sản vượt 3 tỉ USD. Chúng tôi mong muốn các quỹ đầu tư phát triển”, Thủ tướng nói.

44% doanh nghiệp lỡ cơ hội vì rào cản pháp lý

Đây là con số đáng lo ngại khi gần một nửa số doanh nghiệp được khảo sát cho biết, họ đã từng bỏ lỡ cơ hội kinh doanh trong năm 2016 do các quy định hạn chế thị trường hoặc rào cản pháp lý. 

Ông Don Lam - Tổng giám đốc Tập đoàn VinaCapital - cho biết: “Các rào cản trong quy định/luật lệ khiến doanh nghiệp của họ chịu thiệt hại bằng cách này hay cách khác. Các quy định chồng chéo không rõ ràng, thiếu hiệu quả đang khiến khu vực tư nhân tốn thêm các chi phí và thời gian không chính thức và khiến khu vực này kém cạnh tranh hơn”. Các rào cản được nêu ra bao gồm giấy phép con quá nhiều, khởi nghiệp khó/không xin được giấy phép do ngành nghề kinh doanh không có trong danh mục, giấy phép chuyên ngành XNK quá nhiều và phức tạp, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai, chính sách thuế, bảo hiểm, tiếp cận vốn, chính sách cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước...”.

Chỉ có 33% doanh nghiệp cho rằng, kinh doanh thuận lợi trong năm 2016 và tỉ lệ này là 37% cho năm 2017. Theo ông Lê Vĩnh Sơn - Phó Chủ tịch Hội doanh nhân trẻ Việt Nam: “Chúng tôi cần sự bình đẳng và môi trường lành mạnh để doanh nghiệp phát triển.

Thủ tướng cho biết, hiện có hơn 330 tỉ USD vốn FDI đang đầu tư ở Việt Nam. Môi trường kinh doanh Việt Nam đang được định hướng và liên tục cải thiện. Năm 2016, World Bank đã xếp hạng môi trường kinh doanh của Việt Nam tăng 9 bậc. “Chúng tôi nhận thức rằng còn nhiều chi phí không chính thức, chi phí lãi vay, logistics cản trở doanh nghiệp. Chính phủ cam kết thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí, tất cả các ngân hàng phải giảm lãi suất. Đến nay, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã công bố lãi suất tối thiểu các ngân hàng đã giảm 0,5%, loạt các chi phí khác được xem xét cắt giảm”, Thủ tướng nói.

Khó khăn tiếp cận vốn

Ông Don Lam cho biết, các DN vẫn trông chờ vào nguồn vốn vay ngân hàng, nhưng tâm lý chung rằng, đối tượng mà các ngân hàng ưu ái là DNNN chứ không phải khu vực tư nhân. Hiện DNNN chiếm đến 40% tổng dư nợ trong hệ thống ngân hàng, nhưng chỉ đóng góp 33% GDP. Một cuộc khảo sát thực hiện trên 2600 doanh nghiệp cho thấy, 70% các DNNVV buộc phải tìm đến thị trường tín dụng đen để có vốn hoạt động. “Các quy định của ngân hàng cần được sửa đổi để DN tư nhân có sự bình đẳng trong tiếp cận vốn vay. Lý tưởng nhất là thị trường sẽ phát triển đến mức độ mà các ngân hàng sẽ cạnh tranh để tiếp cận doanh nghiệp tư nhân chứ không phải là ngược lại”, ông Don Lam nói.

Về vốn cho lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, Thủ tướng cho biết: “Chính phủ đã có chủ trương dành khoản tín dụng 100 nghìn tỉ đồng cho nông nghiệp. Tuy nhiên, hiện giải ngân mới chỉ đạt 20-30 nghìn tỉ đồng.

Sản xuất tại một doanh nghiệp tư nhân trong cụm công nghiệp Gia Lộc (Hải Dương). Ảnh: VGP - HẢI NGUYỄN

65% DN muốn Chính phủ hành động!

Trong cuộc thăm dò “Doanh nghiệp mong muốn điều nào nhất trong thông điệp của Chính phủ: Liêm chính, hành động, kiến tạo?”. Kết quả, có 65% ý kiến đại diện của doanh nghiệp tư nhân bày tỏ mong muốn Chính phủ hãy “Hành động”.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết: “Nguyên tắc của Chính phủ đưa ra là những gì tư nhân làm tốt thì Nhà nước nên tạo điều kiện cho tư nhân làm. Đây là cách làm đúng đắn. Chính phủ luôn nhất quán mục tiêu là xây dựng Chính phủ kiến tạo đồng hành cùng doanh nhân, bảo vệ đến cùng quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư, phù hợp với quy định của WTO và các hiệp định thương mại thế giới mà Việt Nam ký kết. Chính phủ quyết tâm thực hiện kiến tạo, hành động thì tư nhân cũng phải đổi mới, bỏ cách làm ăn kiểu cũ, rập khuôn thiếu chuẩn mực, không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh, không dễ bằng lòng, cố gắng nâng tỉ trọng đóng góp cho nền kinh tế của khối tư nhân từ 50-60% GDP.

Thủ tướng giao nhiệm vụ cho các Bộ, ban ngành Trung ương cần chú ý giải quyết kịp thời những vướng mắc, xử lý những vấn đề dài hạn, luôn đồng hành với doanh nghiệp, xử lý có cả “tâm lẫn tài” thôi không đủ mà còn nâng cao năng lực thích ứng với đòi hỏi của khu vực tư nhân, công tác quản lý đòi hỏi bắt kịp cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.