Suốt trong thời gian giá xăng dầu thế giới tăng vọt cho đến nay, (từ ngày 26.2 đến 26.3) giá xăng dầu trong nước không tăng do các DN kinh doanh xăng dầu được sử dụng quỹ bình ổn giá với mức 2.000đ/lít xăng, dầu DO là 800 đồng và dầu hỏa là 1.150đ/lít.

Nếu cuối tháng 2, giá xăng tại thị trường Singapore là 132USD/thùng; đến giữa tháng 3 đã giảm xuống còn và 123USD/thùng thì đến ngày 25.3, giá xăng thành phẩm tại Singapore chỉ còn ở mức 117-120USD/thùng. Đây là mức giảm rất sâu, nên các DN đang đẩy mạnh nhập hàng và tăng chiết khấu hoa hồng cho các đại lý. Nếu riêng nửa đầu tháng 3.2013, lượng xăng dầu nhập khẩu ước lên tới 349.000 tấn và với mức trích hoa hồng cho một số đầu mối đã lên tới 700 đồng/lít đối với xăng (trước đó chỉ 200-300 đồng/lít xăng); dầu là gần 1.000 đồng/lít.

Theo quy định của Nghị định 84, khi giá xăng dầu thành phẩm thế giới tăng, làm giá cơ sở tăng cao hơn giá bán lẻ thì DN đầu mối được sử dụng quỹ bình ổn giá. Mức sử dụng quỹ này là bao nhiêu sẽ phụ thuộc vào mức tăng giá thế giới và quyết định của tổ điều hành giá xăng dầu của liên bộ Tài chính - Công Thương.

Hiện giá xăng dầu thế giới đang giảm, vậy nhưng tổ điều hành giá xăng dầu của liên bộ Tài chính - Công Thương vẫn chưa hề có động thái về việc giảm giá xăng dầu cũng như việc điều chỉnh quỹ bình ổn giá. Những động thái nêu trên đã được các chuyên gia kinh tế cho rằng: Các DN xăng dầu đầu mối đang lãi lớn. Cơ quan quản lý cần phải sớm xem xét lại cơ chế điều hành ngay việc lỗ-lãi của DN xăng dầu đã “rõ như ban ngày”. Việc chậm điều chỉnh giá ngày nào sẽ càng chứng minh cho sự trì trệ của bộ máy quản lý. DN kinh doanh vì lợi nhuận sẽ chẳng ai muốn làm “giảm miếng bánh” của mình.

Theo TS Nguyễn Minh Phong – Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội Hà Nội- thì khiếm khuyết hiện đang nằm ở cơ chế điều hành giá xăng dầu. “Theo cơ chế hiện nay, DN muốn tăng giá thì phải làm đơn và muốn giảm giá cũng phải làm đơn. Trong trường hợp giá thế giới đang giảm như thời gian này, DN có thể cố tình trì hoãn đề xuất giảm giá vì không hề có chế tài nào bắt DN phải giảm giá”.

Trả lời câu hỏi của PV Báo Lao Động (chiều 26.3) về việc: Đã đến lúc giảm giá xăng dầu chưa? Thứ trưởng Bộ Công Thương - ông Nguyễn Cẩm Tú - cho biết: Thời điểm hiện tại chưa thể giảm giá xăng dầu được. Suốt một thời gian dài, chúng ta luôn luôn duy trì giá xăng dầu trong nước thấp hơn mức giá thế giới. Hiện còn rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết liên quan đến giá xăng dầu như: Điều chỉnh phí và hơn 5.000 tỉ đang còn “treo” chưa có phương án giải quyết... Do vậy, cần chọn phương án giải quyết hợp lý và tổ điều hành đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét.

“Điều đáng nói là năm 2009, chúng ta đã đưa mức giá xăng dầu trong nước lên gần bằng với mức giá thế giới để thực hiện NĐ84. Nhưng việc điều hành giá xăng dầu thời gian vừa qua đã tạo ra khoảng cách lớn giữa giá xăng dầu trong nước và quốc tế. Do vậy, cần phải kéo giá trong nước ngang bằng giá thế giới. Giá thế giới có xuống nhưng vẫn cách xa với giá trong nước, khi giá thế giới bằng với giá trong nước thì mới có thể giảm được, chứ không thể nói chung chung. Chính phủ và liên bộ luôn quan tâm tới người tiêu dùng, nhưng giảm giá mà không cân đối được thì không biết lấy tiền đâu để bù đắp” - ông Tú nhấn mạnh.