Không phải ai cũng phù hợp với “homeschool”

Homeschool (homeschooling) là phương pháp giáo dục tại nhà do cha mẹ hay gia sư dạy theo một chương trình đã được nghiên cứu và soạn sẵn theo độ tuổi. Phương pháp này khá phổ biến tại nhiều nước phát triển trên thế giới, nhất là Mỹ. Theo thống kê gần đây của Bộ Giáo dục Mỹ, hiện có 2 triệu trẻ em ở Mỹ được học tập tại nhà riêng theo phương pháp này.

Dạy trẻ học ở nhà là mô hình khá phổ biến ở các nước phát triển. Ảnh: Newsplex.

Tuy nhiên, homeschool còn khá xa lạ với môi trường giáo dục ở Việt Nam. Gần đây, khi một số gia đình công khai việc cho con học theo hướng này đã nhanh chóng trở thành tâm điểm và bị coi là “cá biệt”. 

Theo anh Quốc Anh - người có 3 năm cho hai con tự học ở nhà, homeschool chỉ là 1 hình thức học, nó sẽ bổ sung vào các hình thức như vừa học vừa làm, học thêm, đào tạo từ xa... Vì những ngày qua có rất nhiều phụ huynh liên hệ, hỏi thăm cách học này để về áp dụng cho con, anh Quốc Anh khuyến cáo: Nó chỉ thích hợp với một vài đối tượng trong 1 giai đoạn nào đó, chứ không phải ai cũng học được.

Bản thân anh Quốc Anh cũng phải hy sinh, nghỉ việc để ở nhà, vừa làm thầy làm bạn của con. Các gia đình khác, khi lựa chọn hình thức  homeschool cũng thừa nhận rất vất vả cho bố mẹ, nhưng bù lại con cái được lựa chọn học những gì mình thích.

Tiến sĩ  Nguyễn Lê Minh- nguyên Phó Vụ trưởng, Phó Ban chương trình quốc gia về vấn đề việc làm –cho rằng, không phải ai cũng có thể tự học ở nhà, hình thức này chỉ phù hợp với học sinh đặc biệt, phát triển nhanh hơn hoặc chậm hơn bạn bè trang lứa và hiện tại nó chưa phù hợp với Việt Nam.

“Hiện giờ, có nhiều cô cậu sinh viên, khi đứng trước đám đông để trình bày một vấn đề còn run rẩy, không nói được, bởi vì không rèn luyện. Bây giờ mà khuyến khích trẻ tự học ở nhà, thì càng làm hạn chế khả năng giao tiếp. Ở nước ngoài, hình thức này phát triển vì trẻ được rèn thói quen tự lập ngay từ nhỏ. Còn ở Việt Nam, tôi nghĩ cả phụ huynh lẫn học sinh đều chưa đủ hành trang để có thể thành công khi đi theo con đường này” – Tiến sĩ Nguyễn Lê Minh khẳng định.

Nên có quy chế về “nghỉ ở trường phổ thông để tự học tại nhà“

Những gia đình đang cho con tự học ở nhà, dù bước đầu đạt thành công, nhưng đều chung lo lắng là con khó hòa nhập với xã hội. Bởi hệ thống giáo dục Việt Nam chưa công nhận hình thức học tập này, chưa có quy chế về việc thi lấy chứng chỉ, sau đó có thể tiếp tục học ở một trường công lập như một số nước. Một khi gia đình cho con theo homeschool, nếu muốn quay lại trường học, chỉ có thể học trường quốc tế hoặc đi du học.

Ông Đỗ Quốc Anh (ở giữa) - một người cha ở TPHCM cho hai con trai nghỉ học bậc phổ thông để tự học ở nhà. Ảnh: FBNV

Dù khó áp dụng đại trà, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, homeschool vẫn cần được thừa nhận ở Việt Nam, để những học sinh có khả năng đặc biệt có điều kiện phát triển, tránh tình trạng “chảy máu chất xám”.

“Xu hướng homeschool sẽ làm phong phú môi trường học tập của Việt Nam, giúp những trẻ có khả năng đặc biệt tìm được chương trình học phù hợp, thay vì học theo hình thức cào bằng. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam lại chưa thừa nhận những hình thức như vậy. Nếu muốn chọn homeschool thì chỉ có cách tìm các chương trình nước ngoài, như vậy sẽ có rủi ro và rất vất vả cho phụ huynh”  - ông Dương Trọng Tấn - CEO Agilead Global, người từng có nhiều năm nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục – chia sẻ.

Tiến sĩ Nguyễn Khánh Trung - Viện Nghiên cứu và Phát triển Giáo dục (IRED) - thì kiến nghị, Bộ GDĐT nên bổ sung hình thức tự học tại nhà vào chương trình giáo dục phổ thông. Lý do được Tiến sĩ Trung đưa ra là: “Xã hội có nhiều nhu cầu, tôi nghĩ nên tạo ra nhiều sự lựa chọn cho người dân, cho học sinh có cơ hội tiếp xúc với các hình thức giáo dục khác nhau, phù hợp với hoàn cảnh của từng em. Và hình thức homeschool nên được Bộ GDĐT thừa nhận".

Tiến sĩ Trung cũng cho rằng, Bộ GDĐT có thể thành lập một bộ phận chuyên môn để xây dựng, tổ chức trang web về homeschool, phụ huynh nào có nhu cầu có thể đăng ký và người theo học sẽ được tham gia các kỳ thi, công nhận bằng, chứng chỉ.  Bộ GDĐT sẽ kiểm soát, để không có sự quá khác biệt giữa chương trình giáo dục quốc gia và chương trình giáo dục ở nhà. Cách làm này vừa giúp phụ huynh có thêm sự lựa chọn trong những trường hợp đặc biệt, khi con em mình không thể theo học ở trường.

Tự học tại nhà không phải phương pháp học tập dễ dàng, rất tốn thời gian, tiền bạc và công sức. Nó chỉ nên được áp dụng tùy theo điều kiện và thời điểm thích hợp, dành cho những trường hợp đặc biệt: Như trẻ học chậm hơn hoặc nhanh hơn bình thường, trẻ bị tự kỷ hay có vấn đề về sức khỏe, hoặc phụ huynh thường xuyên đi làm việc xa, muốn đưa con đi cùng mà không ảnh hưởng đến chuyện học hành.