Nghề trồng lúa ở đây đã được cơ giới hóa từ khâu gieo sạ tới khâu thu hoạch. Mấy ngày qua ở nhiều tỉnh miền Tây có mưa trái mùa nặng hạt, lúa sắp đến kỳ thu hoạch bị ngã rạp hàng loạt. Nhiều gia đình nông dân đang “khóc ròng” theo đúng nghĩa đen của từ này, vì lúa ngã đổ không thể thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp, mà công cắt lúa thì như “lá mùa thu” thật khó mướn.

Trong những ngày giáp tết vừa qua, ước tính mỗi ngày có hàng trăm ngàn phương tiện xe gắn máy chở người từ miền Đông Nam Bộ (TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai,…) đi trên QL1A về miền Tây đón năm mới. Một lượng lớn người đi xe khách cũng về miền Tây với cùng mục đích. Qua tết họ lại ùn ùn trở lại nơi làm việc như trước tết. Hầu hết trong số họ là những người miền Tây “di cư” để mưu sinh. Họ rời bỏ xóm ấp, mái ấm gia đình, cuộc sống nghèo nàn để đi làm công nhân và nhiều nghề dịch vụ khác trên khắp cả nước, mà nhiều nhất là ở Long An và các tỉnh miền Đông. Họ đi một mình, có khi kéo cả gia đình cùng đi. Nhà cửa, ruộng vườn họ để lại cho người thân (người già và trẻ nhỏ) trông coi, canh tác; một năm đôi ba lần họ về thăm quê nhà, trong đó ba ngày tết là dịp ưu tiên hơn hết.

Họ là dân di cư, là những người lìa bỏ ruộng vườn, quê hương! Chính làn sóng di cư ồ ạt trong những năm qua đang đe dọa sản xuất nông nghiệp và đời sống xã hội nông thôn miền Tây. Nên thương hay nên trách họ? Công bằng mà nói, chính những người di cư đã góp phần làm giảm áp lực giảm nghèo và an sinh xã hội cho vùng nông thôn miền Tây. Những nông dân “chân lấm tay bùn” sau một thời gian đi mưu sinh nơi xa đã mở rộng tầm nhìn, có thêm nhiều kỹ năng sống; đặc biệt là trong sản xuất công nghiệp. Không ít người đã trở lại quê nhà tham gia vào tiến trình công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn miền Tây. Theo kinh nghiệm của thế giới, để thích ứng với biến đổi khí hậu thì “di cư” (tạm thời hoặc vĩnh viễn) là một trong những giải pháp tốt khi người di cư hiểu biết rộng hơn, rèn luyện khả năng tự di chuyển, họ biết làm gì, đi đâu và có thể hướng dẫn người khác…

Có ý kiến đề xuất cần xây dựng một nguồn quỹ khen thưởng trong ứng phó với biến đổi khí hậu để thưởng những người di cư thành công, làm việc tốt, có thu nhập cao, góp phần xây dựng quê hương. Cũng nguồn quỹ này sẽ khen thưởng những người ở lại (không di cư) khai thác ruộng đất có hiệu quả, xây dựng quê hương giàu đẹp!