Nghiêm trọng hơn, bữa ăn không đủ dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng thế hệ mai sau, bởi hiện tỉ lệ nữ CNLĐ đang độ tuổi sinh sản ở khu vực này rất cao.

Bài 1: Hỏng từ khâu vệ sinh đến khẩu phần ăn


Cuối tháng 6 vừa qua, Bộ Y tế và Tổng LĐLĐVN đã có buổi làm việc về công tác đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP). Tại kỳ họp thứ 28, Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐVN ngày 4.7, hầu hết các đại biểu thống nhất đề nghị bổ sung kiểm tra ATTP bữa ăn ca của CNLĐ vào phần Tổng kiến nghị của CNVCLĐ và tổ chức CĐ đối với Đảng, Nhà nước (tại ĐH XI CĐVN). Những điều này đều xuất phát từ thực tế bữa ăn ca của CNLĐ đã, đang bị coi nhẹ ATTP và độ dinh dưỡng không đảm bảo.

72% khẩu phần ăn là các chất từ ngũ cốc


Viện Dinh dưỡng quốc gia cho biết, khảo sát hơn 1.000 CNLĐ tại TPHCM cho thấy, CNLĐ chỉ dám tiêu 27,3% thu nhập (khoảng 700.000đ/tháng) cho việc ăn uống. Có đến gần 20% số CNLĐ bỏ bữa ít nhất một lần trong ngày, trong đó bỏ bữa sáng chiếm tỉ lệ cao nhất. Còn nghiên cứu về khẩu phần ăn dành cho CNLĐ cho thấy, bữa ăn CNLĐ kém về chất lượng: 12% protein, 16% chất béo, còn lại 72% là các chất bột từ ngũ cốc như gạo, khoai.

PGS-TS Lê Thị Bạch Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng QG - khẳng định, mức độ đạt được so với nhu cầu đề nghị về năng lượng khẩu phần và các chất dinh dưỡng đều không đảm bảo. Từ một nghiên cứu thực hiện với 358 nữ CN may Hà Nội, mức đạt được về năng lượng so với nhu cầu đề nghị đối với LĐ trung bình chỉ đạt 69,2% và đối với LĐ nặng chỉ đạt 68,4%. Còn trong số 900 CN KCN tại Phú Thọ thì mức đạt được về năng lượng so với nhu cầu đề nghị của LĐ trung bình đạt 77,7%, LĐ chung là 89,7%.

PGS-TS Mai cũng cho biết, năng lượng từ bữa ăn giữa ca đóng góp từ 25% (ở nhóm LĐ nhẹ) đến 39% (nhóm LĐ nặng). Viện Dinh dưỡng QG đã khuyến cáo tình trạng thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng tới năng suất LĐ và sức của NLĐ; tai nạn xảy ra do khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, gánh nặng hoạt động thể lực; thiếu máu dẫn đến kém tập trung, gây buồn ngủ, dễ gây tai nạn (ở 2 khu vực có đánh giá tình trạng thiếu máu thì thấy gần 20% số CNLĐ bị thiếu máu).

Khâu chuẩn bị suất ăn cho CNLĐ tại một DN FDI thuộc KCN-CX Hà Nội được đánh giá là đảm bảo. Ảnh: Hải Vân

Xét về tiêu thụ thực phẩm, thức ăn chế biến sẵn có chỉ số đường huyết cao, nhiều mỡ, muối, chất bảo quản thường gặp trong bữa ăn sáng và bữa ăn ngoài của CNLĐ. Điều này ảnh hưởng quan trọng đến tình trạng dinh dưỡng. Vì vậy, đã có khuyến nghị xây dựng một chế độ dinh dưỡng cân đối cho lực lượng LĐ thường ở độ tuổi còn rất trẻ ở các KCN-KCX là cần thiết.

Thời gian vận chuyển quá dài


Trao đổi về việc đảm bảo ATTP tại các KCN, Phó Cục trưởng Cục ATTP (Bộ Y tế) - TS Nguyễn Thanh Phong - băn khoăn, tại sao các quy định về lĩnh vực này đã có mà vẫn xảy ra tình trạng ngộ độc, mặc dù ở những DN có bếp ăn tập thể, tỉ lệ ngộ độc thấp hơn những DN hợp đồng với cơ sở cung cấp suất ăn bên ngoài. Trong 88 vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại các KCN-KCX giai đoạn 2007-2012 có tới 17% là do độc tố (15/88 vụ); 35% do vi sinh vật; 10% do hóa chất và 38% số vụ chưa xác định được căn nguyên bằng xét nghiệm. TPHCM và tỉnh Đồng Nai là 2 địa phương có số lượng cơ sở bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn lớn nhất trong toàn quốc. Riêng tại Đồng Nai có khoảng 500 Cty trong các KCN có bếp ăn tập thể, phục vụ 350.000 CNLĐ.

Hiện, tại một số địa phương trọng điểm, bếp ăn tập thể thiết kế, bố trí không đảm bảo quy trình chế biến một chiều, không phù hợp công năng phục vụ và không đảm bảo quy định về ATTP. Năm 2012, Thanh tra Sở Y tế TPHCM thanh tra 148 cơ sở bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn đã xử lý vi phạm 78 cơ sở, đình chỉ 10 cơ sở. Một số vi phạm chủ yếu là thiếu đồ chuyên dùng; SXKD trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh; không thực hiện việc khám sức khỏe cho NLĐ. Người trực tiếp tham gia chế biến không được tập huấn về vệ sinh ATTP.

Đối với cơ sở cung cấp suất ăn thì tình trạng chung là phương tiện vận chuyển và điều kiện đảm bảo ATVS của phương tiện vận chuyển thức ăn sẵn không đảm bảo an toàn. Thời gian từ lúc chế biến xong tới lúc phục vụ ăn uống dài hơn 2 giờ, mà nguyên nhân có thể là quãng đường vận chuyển xa, tắc đường, công suất phục vụ thấp mà phải cung cấp số lượng lớn suất ăn, sự khác biệt về ca ăn của CNLĐ, quy mô nhà ăn quá nhỏ không thể phục vụ cùng lúc nhiều CN... Chỉ qua kết quả thanh tra 148 cơ sở bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn nói trên của TPHCM cũng thấy số cơ sở không đảm bảo ATTP trong bảo quản, vận chuyển TP lên tới 42 cơ sở.

Một điều quan trọng nữa là thức ăn của chủ DN chế biến suất ăn sẵn, DN có bếp ăn tập thể và DN nhận suất ăn còn kém, chưa có ý thức tự giác trong việc tự kiểm tra ATTP. Và, tất yếu, người lĩnh đủ sự mất ATTP của các bữa ăn ca không ai khác ngoài CNLĐ.

Theo quy định tại thông tư số 30/2012/TT-BYT ngày 5.12.2012 của Bộ Y tế về quản lý ATTP đối với bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn thì thời gian bảo quản, vận chuyển suất ăn sẵn, thực phẩm ăn ngay từ khi chế biến xong đến khi ăn không quá 4 giờ (nếu thực phẩm không thể bảo quản nóng, lạnh hay đông lạnh); thời gian từ khi vận chuyển suất ăn sẵn đến khi ăn trong trường hợp không có trang thiết bị bảo quản chuyên dụng (ủ nóng, tủ đông lạnh) không quá 2 giờ. Nếu quá thời gian trên phải có biện pháp gia nhiệt, thanh trùng đảm bảo ATTP trước khi sử dụng để ăn uống.

Bài 2: Tăng ca… giảm cơm!