Theo tác giả Vũ Văn Khoa để đảm bảo quyền lợi của người lao động, đồng thời khuyến khích người lao động hăng say, sáng tạo trong lao động sản xuất, Công đoàn cần thực hiện tốt vai trò, chức năng là đại diện quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động. BCH Công đoàn cần đề đạt ý kiến, nguyện vọng của người lao động thông qua trao đổi với chủ sử dụng lao động việc ký kết Thỏa ước lao động tập thể. Những quy định trong Thỏa ước lao động tập thể này không những cần bảo vệ quyền lợi của người lao động, tuân thủ theo đúng luật pháp của Đảng và nhà nước đề ra mà cần phải cao hơn luật, nhằm đảm bảo quyền lợi lâu dài của người lao động.

Ví dụ: Trong quá trình chuyển đổi công ty từ Công ty Cấp nước sang Công ty TNHH MTV kinh doanh nước sạch Hưng Yên, công ty đã xây dựng quy chế trả lương theo chức trách, nhiệm vụ được giao.

Tiền lương của người lao động = hệ số đang đảm nhiệm theo quy định x với tiền lương tối thiểu.

Trong quá trình đàm phán, Công đoàn công ty đề nghị chủ sử dụng lao động phải lấy hệ số chức vụ đảm nhiệm x với mức lương tối thiểu vùng x với hệ số hoàn thành nhiệm vụ (1.0) hoặc hoàn thành tốt nhiệm vụ (1.05), hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ (1.1), tùy thuộc vào người lao động hoàn thành nhiệm vụ tại phòng, ban, xí nghiệp bình bầu hàng tháng.

Để thực hiện được tốt việc trao đổi và ký kết Thỏa ước lao động tập thể, Công đoàn cơ sở cần tiến hành các bước như sau:

- Báo cáo với Công đoàn cấp trên sau đó phối hợp với chủ sử dụng lao động mời các cơ quan chức năng về tuyên truyền về các chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho người lao động và người sử dụng lao động hiểu biết đầy đủ hơn quyền và trách nhiệm của mỗi bên trong việc thực hiện pháp luật lao động.

- Cán bộ Công đoàn (từ tổ phó tổ công đoàn trở lên) luôn ý thức nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng cơ bản trong việc nắm bắt thông tin, tâm tư nguyện vọng của CNLĐ.

- BCH Công đoàn cơ sở phối hợp với Chủ sử dụng lao động tiến hành xây dựng dự thảo Thỏa ước lao động tập thể.

- Trước khi đưa ra ký kết Thỏa ước lao động tập thể giữa BCH Công đoàn và lãnh đạo Công ty, BCH công đoàn cần phải tổ chức họp xem xét trước các điều khoản trong Thoả ước lao động tập thể.

- BCH Công đoàn thống nhất các ý kiến với chủ sử dụng lao động những kiến nghị của người lao động cần được hưởng quyền lợi cao hơn luật, phân tích các yếu tố đặc biệt về sự đóng góp của người lao động, sự vất vả và thành quả đã đạt trong lao động sản xuất; việc chấp hành nội quy, quy chế và thoả ước lao động tập thể là nhằm khuyến khích động viên người lao động nâng cao năng suất chất lượng hiệu quả trong lao động sản xuất.

- Sau khi thống nhất giữa Công đoàn cơ sở và chủ sử dụng lao động, dự thảo Thỏa ước lao động tập thể sẽ được thông qua tại các buổi họp ở các phòng, ban, Xí nghiệp để người lao động tiếp tục đóng góp vào dự thảo Thỏa ước lao động tập thể. Sau đó BCH Công đoàn cơ sở tổng hợp ý kiến của các tổ công đoàn, công đoàn bộ phận nếu thấy chưa phù hợp thì tiếp tục đàm phán với chủ sử dụng lao động, đề nghị chủ sử dụng lao động xem xét lần cuối sau đó mới thông qua tại Hội nghị người lao động và ký kết.

Trường hợp phát sinh mâu thuẫn trong quan hệ lao động.

Trong lao động sản xuất, đặc biệt mối quan hệ sản xuất giữa người lao động và người sử dụng luôn luôn tồn tại mâu thuẫn khách quan về quyền lợi và nghĩa vụ của hai bên. Khi phát sinh mâu thuẫn trong mối quan hệ lao động này, Công đoàn cơ sở cần đứng ra, đảm nhiệm vai trò đại diện quyền lợi của người lao động để giải quyết mâu thuẫn này. Khi đó, Công đoàn cơ sở cần thực hiện các bước như sau:

- Chủ tịch Công đoàn thông báo cho các đồng chí ủy viên BCH Công đoàn cơ sở tổ chức cuộc họp bất thường với các tổ trưởng, tổ phó công đoàn trở lên xem xét tình tiết mâu thuẫn trong quan hệ lao động tìm ra nguyên nhân khách quan, chủ quan xảy ra mâu thuẫn.

- Gặp gỡ người đại diện lao động trao đổi tâm tư nguyện vọng, các thắc mắc của người lao động, đồng thời phân tích cho người lao động hiểu được quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động, nguyên nhân khách quan, chủ quan, các mặt đúng, sai khi mâu thuẫn phát sinh, nếu vụ việc mang tính chất phức tạp, phạm vi rộng thì cần trao đổi với tất cả người lao động.

- Chủ động gặp gỡ người sử dụng lao động trao đổi tâm tư nguyện vọng của người lao động, quyền và nghĩa vụ của cả hai bên, trong quá trình giải quyết đàm phán cần bám sát vào Luật Lao động, Luật Công đoàn, các Nghị định của Chính phủ và vận dụng khéo léo để thương lượng giải quyết quyền lợi của người lao động luôn được đảm bảo theo luật và hướng có lợi cho người lao động.

Cũng trong bài viết, tác giả cũng đề xuất một số giải pháp để nâng cao vai trò của Công đoàn trong lĩnh vực tham gia, kiến nghị với Chủ sử dụng lao động. Theo đó một số giải pháp khi áp dụng sẽ đạt hiệu quả cao. Như bên cạnh vai trò là cơ quan đại diện bảo vệ quyền, lợi hợp pháp chính đáng của người lao động, Công đoàn cơ sở cũng cần tham gia, kiến nghị với chủ sử dụng lao động, nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của cả hai bên, đàm phán, giải quyết các mâu thuẫn phát sinh, thực hiện theo đúng chủ trương đường lối của Đảng, Pháp luật của nhà nước đề ra. Để thực hiện tốt vai trò này, Công đoàn cơ sở cần thực hiện các bước sau: BCH Công đoàn cơ sở cần phải tham gia, kiến nghị với chủ sử dụng lao động thực hiện tốt Luật Lao động, Luật Công đoàn; xây dựng Thỏa ước lao động tập thể được thông qua tại Hội nghị người lao động hàng năm cần được xem xét, điều chỉnh phù hợp với tình hình sản xuất của doanh nghiệp theo hướng có lợi cho người lao động; khi Thỏa ước lao động tập thể hết hiệu lực cần điều chỉnh xây dựng Thỏa ước lao động mới.