Trong số nhiều vấn đề cần sửa đổi, bổ sung, vấn đề quan trọng nhất và đang có nhiều tranh cãi nhất là việc xác định giá bán lẻ điện. Khoản 1, Điều 31, Luật Điện lực năm 2004 quy định: “Biểu giá bán lẻ điện do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Cơ quan điều tiết điện lực giúp Bộ trưởng Bộ Công nghiệp xây dựng biểu giá bán lẻ điện trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”. Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) lần này quy định: “Giá bán lẻ điện do đơn vị điện lực xây dựng căn cứ cơ chế quản lý và điều chỉnh giá bán lẻ điện do Thủ tướng Chính phủ quy định”.

Từ “do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt” chuyển sang “do đơn vị điện lực xây dựng” là bước “nhảy” khá xa, hay nói cách khác là giá bán lẻ điện đã được thả nổi. Việc từng bước hình thành thị trường điện cạnh tranh là cần thiết, song trong khoảng 5 năm tới, nếu “thả nổi” giá bán lẻ điện là... quá vội và chắc chắn sẽ “lợi bất cập hại” đối với toàn bộ nền kinh tế và người dân.

Thứ nhất, điện là một hàng hóa thiết yếu cho xã hội, sử dụng tài nguyên thiên nhiên để sản xuất, việc truyền tải và phân phối điện luôn luôn mang tính độc quyền tự nhiên vì ở mỗi khu vực chỉ có một lưới điện. 

Đây là đặc điểm quan trọng nhất của ngành điện. Do đó, trong các lĩnh vực độc quyền hiện nay thì ngành điện có mức độ độc quyền cao nhất. Cho dù theo định hướng, tới đây các đơn vị phát điện sẽ độc lập với EVN thì EVN vẫn là người mua duy nhất, tức là sẽ “có hàng nghìn người bán cho một người mua”. Và, đến khâu bán lẻ điện thì EVN lại là người bán duy nhất, tức là “có hàng triệu người mua của một người bán”. Do đó, nếu giao cho đơn vị điện lực xây dựng giá điện sẽ dẫn đến tình trạng áp giá độc quyền, gây bất lợi cho người tiêu dùng.

Thứ hai, chi phí đầu vào của việc sản xuất điện phụ thuộc vào nhiều nhân tố, trong đó có những nhân tố chủ quan thuộc về quản lý của ngành điện, Chẳng hạn, tỉ lệ hao phí trong truyền tải, sử dụng vốn đầu tư vào các ngành khác, chi phí tiền lương, chi phí quản lý... Vì vậy, nếu giao cho đơn vị điện lực tự xây dựng giá điện, những thất thoát, lãng phí trong quản lý của ngành điện sẽ đổ lên đầu người dân, tức là chúng ta thừa nhận tình trạng kinh doanh “lời ăn, lỗ dân chịu” của ngành điện.

Thứ ba, dự thảo Luật Giá sẽ trình Quốc hội thông qua trong kỳ họp này vẫn giữ quan điểm giá điện phải do Nhà nước quản lý. Vì vậy, để đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống luật pháp, chưa thể giao cho đơn vị điện lực xây dựng giá điện.

Thứ tư, theo lộ trình, thị trường điện cạnh tranh được xây dựng dần qua các giai đoạn. Trong các năm tới, thị trường phát điện cạnh tranh được đưa vào hoạt động nhưng không phải vì thế mà thị trường điện cạnh tranh đã hình thành. Khi chưa hình thành được thị trường điện cạnh tranh thì chưa thể thả nổi giá điện.

Từ lý do trên, để phù hợp với lộ trình hình thành thị trường điện cạnh tranh, xin đề nghị quy định “Giá bán lẻ điện do Liên bộ Tài chính và Công Thương công bố trên cơ sở cơ chế quản lý và điều chỉnh giá bán lẻ điện do Thủ tướng Chính phủ quy định”.