Các đại biểu tham gia các phiên thảo luận trong ngày 20.6, với các chủ đề “Sự thật tranh chấp tại hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và những tác động đối với hòa bình, an ninh khu vực” và “Triển vọng giải quyết tranh chấp Hoàng Sa - Trường Sa trên cơ sở luật pháp quốc tế”.

Quang cảnh hội thảo. 
Trong tham luận “Tranh chấp Hoàng Sa: Vấn đề địa chính trị và vai trò của luật pháp quốc tế trong việc tăng cường hợp tác”, GS Carl Thayer (nguyên giáo sư Học viện Quốc phòng Australia, chuyên gia về VN và Đông Nam Á) đưa ra những chứng cứ, tư liệu lịch sử, khoa học..., khẳng định rõ rằng VN có cơ sở đáng kể về chủ quyền của mình đối với quần đảo Hoàng Sa.

GS Carl Thayer cho rằng: “Yêu sách của TQ rằng ranh giới trên đất liền chưa bao giơ giờ được xác định và được phân định qua lịch sử, trái ngược hoàn toàn với quan điểm rằng ranh giới trên biển của TQ luôn được xác định và được phân định rõ ràng. Điều này cho thấy một mâu thuẫn cơ bản, không vững chắc trong lập trường của TQ về ranh giới trên đất liền và ranh giới trên biển. Việc TQ hạ đặt giàn khoan trong thềm lục địa của VN đã vi phạm các nguyên tắc của luật pháp quốc tế. Những văn bản nêu quan điểm chính thức của TQ đã hủy hoại môi trường pháp lý của mình bằng cách cho rằng luật pháp quốc tế là không phù hợp”.

Theo GS Carl Thayer, tranh chấp hiện nay về chủ quyền trong các vùng biển xung quanh quần đảo Hoàng Sa chỉ có thể giải quyết dựa trên luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS. VN cần tranh luận mạnh mẽ điểm này trong các trao đổi cấp chính phủ với TQ.

TS Renato Cruz De Castro, Trường Đại học De La Salle (Philippines) - cho biết, TQ chưa bao giờ công khai định nghĩa hay nói rõ về đường chín đoạn, chính vì vậy vụ kiện của Philippines chính là yêu cầu đối với tòa trọng tài yêu cầu TQ định nghĩa như thế nào là đường chín đoạn, để buộc TQ lên tiếng. Vụ kiện của Philippines đến nay không thể yêu cầu TQ tham gia được. Nhưng nó cũng có giá trị ít nhất cho đến nay là để mọi người biết đến vụ việc và TQ cũng phải tự giải thích về quan điểm của mình. TQ vẫn nói rằng có bằng chứng lịch sử này kia về đường chín đoạn, nhưng chưa ai biết bằng chứng đó là gì hay tọa độ của nó. 

Ông khẳng định: “Mặc dù TQ thể hiện sức mạnh nhưng không có nghĩa rằng cuộc đấu tranh tuyên truyền và tất cả các hoạt động khác là không có ý nghĩa. Ý kiến của công luận quốc tế là rất quan trọng, nó cũng có thể tác động để TQ thay đổi một phần quan điểm và thể hiện sự tôn trọng đối với luật pháp quốc tế. Trước những áp lực từ công luận, lúc đó TQ cũng phải đáp ứng, nếu không thì TQ thể hiện là thiếu trách nhiệm về mặt đạo đức”.

GS Carl Thayer (giữa): VN có cơ sở đáng kể về chủ quyền của mình đối với quần đảo Hoàng Sa .

 

 TS Renato Cruz De Castro: Thách thức sự bành trướng ngày càng tăng của TQ tại biển Đông.

Trong khi đó, thạc sĩ Lưu Anh Rô - Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.Đà Nẵng, trong bài tham luận của mình - nhấn mạnh: “Nhìn lại quá trình lịch sử, TQ từ chỗ không hề có một yêu sách chủ quyền nào, không hề được chính danh trên trường quốc tế như một quốc gia có chủ quyền tại Hoàng Sa, để rồi sau đó chiếm trọn quần đảo này từ tay của VN, bất chấp công pháp quốc tế. Việc TQ đang tăng tốc từ những gì chiếm đoạt được tại Hoàng Sa cho thấy thủ đoạn “vết dầu loang”, “tằm ăn dâu” của họ thực hiện một cách âm thầm, bền bỉ và quyết liệt là vô cùng nguy hiểm”. 

Còn nhà nghiên cứu người Ấn Độ Subhash Kapila - cố vấn các vấn đề chiến lược Nhóm nghiên cứu Đông Nam Á - chỉ rõ: “Việc dùng vũ lực để giành lấy quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ VN là những bước đi ban đầu trong nước cờ cuối của TQ nhằm giành được sự kiểm soát hoàn toàn biển Đông”.

Ngày 21.6, các đại biểu sẽ tham gia buổi tọa đàm về vụ việc TQ hạ đặt giàn khoan 981 tại Hoàng Sa và khai mạc Triển lãm “Hoàng Sa - Trường Sa: Phần lãnh thổ không thể tách rời của VN”. Ngoài ra, các đại biểu còn có buổi gặp gỡ, phỏng vấn và lắng nghe tâm sự của các thuyền viên, chủ tàu cá ĐNa 90152 bị tàu TQ đâm chìm trên vùng biển Hoàng Sa vào chiều 26.5.