Bên cạnh những đánh giá về thành tựu mà Vinashin đã đóng góp cho ngành đóng tàu Việt Nam, báo cáo của Chính phủ cũng đã nghiêm khắc nhìn nhận vấn đề dẫn đến tình trạng thua lỗ, nợ nần của tập đoàn này. Cụ thể, Chính phủ khẳng định do công tác dự báo kém nên việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư của Vinashin không chính xác.

Các dự án đầu tư quá nhiều, dàn trải, có dự án đầu tư bằng 100% vốn vay, nhiều dự án chưa đưa vào sử dụng nhưng vẫn phải trả lãi. Phần lớn dự án chỉ được bố trí chưa đến 50% tổng vốn. Cho vay và bảo lãnh cho các công ty liên kết vay trong khi đây là đơn vị làm ăn kém hiệu quả, không trả được nợ. Có những việc làm còn cố ý làm trái với sự chỉ đạo của Thủ tướng nhưng Vinashin vẫn cứ làm như việc mua tàu Hoa Sen...

Nhiều năm liền Vinashin báo cáo không trung thực về sử dụng vốn, về đầu tư và tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh. Năm 2009 lỗ 1.600 tỉ đồng nhưng lại báo cáo lãi 750 tỉ đồng, quý I/2010 thua lỗ vẫn báo cáo lãi gần 100 tỉ đồng. Trong 3 năm đã có 11 cuộc thanh tra, kiểm toán, giám sát nhưng các bộ chức năng được giao trách nhiệm đã không phát hiện được việc tập đoàn báo cáo không trung thực. Khuyết điểm này của lãnh đạo tập đoàn làm cho cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chủ sở hữu cấp trên nắm không đúng thực trạng nên chỉ đạo không phù hợp, không kịp thời và đã để xảy ra tình trạng trên.

Sau khi đánh giá những hạn chế, yếu kém, Chính phủ khẳng định, đang tiến hành khẩn trương, quyết liệt giải pháp tái cơ cấu, sớm ổn định sản xuất, củng cố uy tín, thương hiệu tập đoàn. Cương quyết không để vỡ nợ, sụp đổ, gây tác động xấu đến sự phát triển của ngành công nghiệp đóng tàu, mức độ tín nhiệm vay, trả nợ quốc tế và môi trường đầu tư chung của đất nước. Trong đó giải pháp trước mắt là thu hẹp phạm vi sản xuất kinh doanh, cắt giảm đầu tư, quản lý sử dụng hiệu quả các nguồn vốn, tập trung sức để duy trì ngành đóng, sửa chữa tàu. Kiện toàn bộ máy lãnh đạo, cố gắng đảm bảo tối đa việc làm, đời sống cho người lao động. Cũng theo báo cáo của Chính phủ thì đến 2012 sau khi tái cơ cấu Vinashin sẽ chỉ còn khoảng 60 DN thành viên. Các DN còn lại sẽ được xử lý dưới các hình thức chuyển nhượng vốn, bán, sáp nhập, giải thể phù hợp.

Đối với các cá nhân vi phạm, báo cáo của Chính phủ cũng nêu rõ đang có những bước thích hợp để xử lý nghiêm những người vi phạm.

Ông Hà Văn Hiền - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH: Quốc hội đã cảnh báo từ năm 2008

Trao đổi với báo chí về Tập đoàn Vinashin - vấn đề nóng đang được cử tri và nhân dân cả nước đặc biệt quan tâm, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Hà Văn Hiền cho biết: "Nguyên nhân dẫn tới sự đổ vỡ của Tập đoàn Vinashin không phải là mới, nó đã diễn ra một thời gian. Trong đợt giám sát năm 2008, QH đã cảnh báo rồi nhưng rõ ràng các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan có chức năng thanh, kiểm tra đã làm không triệt để, chưa đến nơi đến chốn”. “Nếu chúng ta kiểm tra, kiểm soát sát sao hơn, kịp thời hơn và xử lý kiên quyết hơn thì đã hạn chế được khó khăn, thiệt hại của Vinashin” - ông Hiền nói.    

Lam Sơn