Từ đầu phiên thảo luận, các vấn đề về quyền nhân thân, trong đó có việc đặt tên đã nhận được nhiều sự quan tâm của đại biểu (ĐB). Dự thảo Bộ luật quy định “tên của công dân Việt Nam và người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam, không đặt tên bằng số, bằng một ký tự mà không phải là chữ. Họ, tên của một người không được vượt quá hai mươi lăm chữ cái”.

ĐB Khúc Thị Duyền (Thái Bình) đồng tình với quy định nói trên và cho rằng dù những cái tên quá dài không ảnh hưởng Quốc phòng an ninh, trật tự xã hội nhưng vẫn cần có 1 thiết chế để thực hiện. “Người Việt ra nước ngoài cũng phải tuân thủ pháp luật nước ngoài về đặt tên. Nhiều trường hợp đặt tên 35 ký tự mà cơ quan nhà nước vẫn phải ghi vào giấy phép lái xe, căn cước…nhưng phải viết tắt. Như vậy rất khó khăn trong công tác quản lý.”

Đồng tình với quan điểm trên, ĐB Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) nêu thực tế nếu tên quá dài sẽ không thể đủ chỗ để ghi, nếu phải viết tắt dễ gây nhầm lẫn. Việc không giới hạn dễ dẫn đến tình trạng có người đặt tên cả 100 ký tự thì cơ quan nhà nước sẽ không biết làm sao.

“Để thuận lợi cho người dân trong giao dịch dân sự, kiểm tra hành chính thì cần giới hạn việc đặt tên nhưng cần làm rõ vì sao khống chế trong 25 ký tự mà không phải ở mức khác. Nếu đã có quy định này thì cần bổ sung quy định: cá nhân có quyền thay đổi họ tên theo hướng rút ngắn hơn tên mình” – ông Cảnh đề nghị.

Phân tích về đảm bảo giữ gìn bản sắc dân tộc trong vấn đề đặt tên, ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) nhấn mạnh thêm “nếu ta bỏ quy định này sẽ cổ súy cho việc đặt tên lai căng, đánh mất bản sắc dân tộc”.

Quy định về chuyển đổi giới tính quá mâu thuẫn

Cho ý kiến về quy định người chuyển giới, ông Vinh cho rằng, quy định về chuyển đổi giới tính tại khoản 2 điều 36 không chỉ là vấn đề nhạy cảm trong xã hội mà còn là một điều khó và mới. Quy định trong dự thảo không thống nhất với nhau. Một mặt Nhà nước không thừa nhận chuyển đổi giới tính, nhưng mặt khác lại quy định trường hợp cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thay đổi hộ tịch và các quyền nhân thân khác.

Ông Vinh phân tích: "Về nguyên tắc nếu Nhà nước đã không thừa nhận việc chuyển đổi giới tính thì đương nhiên các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cũng không cho phép thay đổi hộ tịch, quyền nhân thân khác theo giới tính mới. Do đó quy định như khoản 2 là thừa và không khả thi".

"Nếu không thừa nhận chuyển đổi giới tính thì chúng ta có vi phạm không?. Thực tiễn xã hội hiện nay đã tồn tại người chuyển đổi giới tính, nếu Nhà nước không thừa nhận họ tức là họ phải tiếp tục sống ở ngoài vùng phủ sóng về pháp luật, họ sẽ tham gia, hoà nhập xã hội như thế nào?, các chính sách về y tế, an sinh xã hội có tác động đến họ hay không. Việc thực thi pháp luật về tố tụng hình sự đối với những người chuyển đổi giới tính sẽ được giải thích như thế nào, như về vấn đề tạm giam tạm giữ, thi hành án phạt tù?. Tác động đối với kinh tế xã hội, sức khoẻ, nòi giống và đạo đức truyền thống văn hoá như thế nào nếu công nhận cho phép chuyển đổi giới tính?"- ông Vinh nói.

Theo ĐB Bùi Mạnh Hùng (Thái Nguyên), quyền xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính là 2 vấn đề khác nhau. Vì thực tế có nhiều trường hợp bị bệnh, bị khuyết tật bẩm sinh về giới tính, sau đó họ phải nhờ sự can thiệt của y học. Và trường hợp là muốn chuyển đổi giới tính. Vì vậy nên tách làm 2 điều luật là xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính.

Ông Hùng cũng đề nghị, bổ sung nguyên tắc bình đẳng giới vào trong dự thảo luật. Bởi luật sửa đổi đã bao hàm bình đẳng giới nhưng so với luật hiện hành thì chưa thể hiện rõ nét. "Vì trong quan hệ dân sự các bên đều bình đẳng không phân biệt dân tộc, tôn giáo, trình độ học vấn, tuổi tác. Hiến pháp mới cũng đã quy định nguyên tắc bình đẳng và bình đẳng giới. Vì vậy, vấn đề này nên cần có quy định cụ thể, vì một số vùng còn định giới về giới chưa hiểu rõ về giới, nên trong quá trình áp dụng tập quán để xét xử còn xem nặng về giới"-ông Hùng nói.

Thẳng thắn chỉ ra đây là vấn đề "nhạy cảm", bởi thừa nhận hay không thừa nhận không chỉ liên quan đến vấn đề nhân thân mà còn nhiều vấn đề khác nhau như: chăm sóc dịch vụ y tế, hay vấn đề hôn nhân đồng giới, ĐB Triệu Thị Thu Phương (Bắc Kạn) cho rằng: "Đã không thừa nhận thì nên quy định chặt chẽ trong luật".

Cho ý kiến vào quy định thừa kế, ĐB Khúc Thị Duyền (Thái Bình) và ĐB Nguyễn Thị Thanh Hòa (Bắc Ninh) đề nghị bổ sung thêm con dâu, con rể nếu chăm sóc tốt bố mẹ chồng/vợ, có đóng góp thì cũng nên được hưởng thừa kế theo pháp luật. Bởi, nhiều người con đẻ còn không chăm sóc bố mẹ tốt bằng con dâu, rể.

Clip các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường:




Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Hòa (Bắc Ninh) - Ảnh: TTBC.