Chỉ 20% hưởng lương hưu hàng tháng

Trình bày báo cáo của Chính phủ, Bộ trưởng LĐTBXH Phạm Thị Hải Chuyền nêu thực tế, giai đoạn 2007-2014, trong tổng số người được giải quyết chế độ thì có khoảng 80% giải quyết hưởng BHXH một lần, chỉ có khoảng 20% hưởng lương hưu hàng tháng. Mỗi năm có gần 500.000 người hưởng BHXH một lần và con số này đang gia tăng qua từng năm. Việc cho phép người lao động (NLĐ) có dưới 20 năm đóng BHXH mà chưa hết tuổi LĐ được nhận trợ cấp BHXH một lần (theo Luật BHXH năm 2006), tuy tạo điều kiện linh hoạt cho NLĐ lựa chọn nhưng chưa khuyến khích NLĐ bảo lưu, tích lũy thời gian đóng BHXH trong quá trình làm việc để có thể được hưởng lương hưu nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi LĐ. Điều này đi ngược hoàn toàn với mục tiêu xây dựng điều 60 trong việc khuyến khích NLĐ bảo lưu thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu hàng tháng, đảm bảo có nguồn thu ổn định về già thay vì nhận BHXH một lần.

Về tình trạng một bộ phận NLĐ kiến nghị được lựa chọn hưởng BHXH một lần hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định tại Luật BHXH năm 2006, theo Bộ trưởng Chuyền, nguyên nhân chính là do thực tế đời sống NLĐ trong các khu công nghiệp còn khó khăn, tiền lương thấp, NLĐ cần một khoản tiền trang trải cuộc sống trước mắt và chưa nghĩ đến cuộc sống khi về già. Nhiều NLĐ thời gian qua đã đình công trước quy định của điều 60 luật BHXH năm 2014. Cụ thể, từ ngày 26.3.2015, công nhân của Cty TNHH Pouyuen VN (100% vốn Đài Loan), có trụ sở tại quận Bình Tân, TPHCM và một số DN ở Long An, Tây Ninh, Tiền Giang, đã ngừng việc do không đồng tình với quy định trên.

Xuất phát từ thực tế này, Chính phủ thống nhất với đề xuất sửa đổi điều 60 Luật BHXH nhằm tôn trọng quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH của NLĐ. Chính phủ đã báo cáo QH xem xét điều chỉnh điều 60 dự luật này theo hướng: Trước mắt, cho phép NLĐ khi chưa đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng BHXH thì có quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần hoặc tiếp tục bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định của Luật BHXH năm 2006. Nội dung này cũng sẽ được xem xét, điều chỉnh tương đồng đối với cả NLĐ tham gia BHXH tự nguyện.

Cần giải pháp lâu dài

Đồng tình với đề xuất của Chính phủ, Ủy ban Các vấn đề xã hội QH cho biết, đa số thành viên Ủy ban đã tán thành với đề xuất của Chính phủ và trước mắt cho phép NLĐ nếu có nguyện vọng thì được nhận lại số tiền đã tham gia BHXH. Dù vậy, Chủ nhiệm Ủy ban, bà Trương Thị Mai vẫn cho rằng, đối tượng hưởng BHXH một lần ngày càng áp đảo so với lượng người hưởng lương hưu hàng tháng, tập trung vào khu vực DN tư nhân và liên doanh. “Chính sự thiếu ổn định của thị trường lao động và tâm lý NLĐ muốn nhận lại khoản tiền BHXH để giải quyết khó khăn trước mắt cũng làm ảnh hưởng đến sự ổn định việc làm, chất lượng nguồn nhân lực ở các DN” - bà Mai nói.

Ủy ban Các vấn đề xã hội cho rằng, cần xây dựng lộ trình nâng dần điều kiện hưởng BHXH một lần phù hợp với tỉ lệ LĐ và sự phát triển của thị trường LĐ, giảm dần số người không có lương hưu khi về già. Bà Trương Thị Mai đề nghị, cần có nhiều giải pháp phù hợp hơn nữa để tuyên truyền, phổ biến và giải thích đúng bản chất, ý nghĩa, mục tiêu, quan điểm của chính sách BHXH. Các tổ chức thực hiện chính sách cần tư vấn, giải thích cho NLĐ hiểu đầy đủ các chính sách như bảo lưu, cộng dồn, tham gia BHXH tự nguyện có sự hỗ trợ của Nhà nước nếu không tiếp tục làm việc tại DN... để NLĐ có sự lựa chọn tốt nhất cho quyền lợi của họ.

Nên cho NLĐ quyền chọn lựa. 

Đây là ý kiến của nhiều cán bộ CĐCS và CNLĐ về sửa đổi điều 60 Luật BHXH. Chị Cao Thị Thanh Tuyền - CN Cty TNHH Việt Nam Samho (huyện Củ Chi, TPHCM), cho rằng, luật nên quy định cho phép NLĐ có quyền chọn lựa được hưởng trợ cấp BHXH một lần hay bảo lưu chờ hưởng lương hưu. Nhiều NLĐ rất băn khoăn khi phải chờ hết tuổi LĐ để hưởng trợ cấp một lần. Ông Củ Phát Nghiệp - Chủ tịch CĐ Cty TNHH Pou Yuen, thì cho rằng quy định phải bảo lưu thời gian đã tham gia BHXH để chờ hưởng lương hưu là đúng, đặt biệt tốt cho an sinh xã hội về lâu dài. Tuy nhiên, một số CN vì hoàn cảnh khó khăn rất mong muốn được hưởng trợ cấp BHXH một lần, do vậy nên có quy định mở để cho NLĐ có quyền chọn lựa. Nam Dương