Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, trong phiên Quốc hội thảo luận Bộ luật Hình sự sửa đổi sáng nay 16.6 đã phát biểu đầy biểu tượng rằng “Không thể vì một người, một hành vi nào đó mà đưa ra một tội danh ảnh hưởng tới số đông”. Phút cuối trong 7 phút phát biểu nghị trường, ông thẳng thắn đề nghị bỏ tội kinh doanh trái phép và cố ý làm trái ra khỏi hình luật.

Bộ trưởng Bộ KHĐT mở đầu phát biểu bằng khẳng định có nhiều tư tưởng đổi mới, phù hợp với Hiến pháp sửa đổi cũng như hội nhập quốc tế nhằm đảm bảo tốt hơn quyền tự do công dân, quyền con người, quyền tự do kinh doanh… trong các luật đang xây dựng hoặc sửa đổi.

Nhưng theo ông “không nên để tình trạng Hiến pháp thì mở ra, còn các điều luật, bộ luật thì đóng lại”. Bởi về quy định quyền tự do kinh doanh trong Hiến pháp có nghĩa là chúng ta không thể hình sự hóa các hành vi dân sự. 

Nhìn về phía các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nói trong Quốc hội hiện có 41 doanh nhân ngồi đây đang biết rất rõ cộng đồng doanh nghiệp đang rất lo lắng, chỉ sơ sẩy là bị tội hình sự bởi đây (tình trạng hình sự hóa - PV) vẫn còn là rào cản đối với đổi mới sáng tạo cũng như làm nản lòng doanh nghiệp. 

Theo ông Vinh, nếu không “rộng mở hơn” thì rất khó cho doanh nghiệp cũng như phát triển kinh tế.

Trong lĩnh vực kinh tế, trừ phi hành vi đó gây nguy hiểm cho xã hội ở mức độ cần xử lý hình sự, còn lại thì nên thì áp dụng biện pháp khác, cũng vẫn đảm bảo thực hiện mục đích thu hồi lại khoản tiền chiếm đoạt. Lấy ví dụ thực tế, Bộ trưởng Vinh nói hình sự chưa chắc đã thu hồi lại được tài sản. “Nếu như để họ sống họ có thể đền bù và thậm chí có thể trở thành anh hùng khi sau này có thể tạo ra của cải xã hội”.

Theo ông, nếu không làm rõ thì việc hình sự hóa sẽ trở thành một rào cản khó có thể khuyến khích doanh nghiệp, động viên nhân dân bỏ tiền làm ăn, đổi mới. “Những đổi mới có thể đi trước và không thể bị quy tội hình sự” - Bộ trưởng nói và nói đầy tính biểu tượng: Các quy định phải làm lợi cho số đông. Không thể vì một người, một hành vi nào đó mà đưa ra một tội ảnh hưởng tới số đông. 

Phút cuối trong 7 phút phát biểu nghị trường, Bộ trưởng Bộ KHĐT thẳng thắn đề nghị bỏ 2 tội danh “Kinh doanh trái phép” và “Cố ý làm trái” ra khỏi Bộ luật Hình sự.

Dù có nhiều ý kiến là không nên bỏ, tôi đề nghị phải bỏ. Bỏ không phải là chúng ta không xử lý sai phạm. Ngay như các đại biểu Quốc hội vừa nói về trốn thuế, hay trốn đóng, chiếm dụng BHXH. Tôi đề nghị phải rà soát lại, thế nào là trốn đóng, thế nào là chiếm dụng, rà soát theo hướng cố gắng không hình sự hóa nó. Bởi nếu các luật về kinh tế có thoáng bao nhiêu chăng nữa mà luật hình sự bó chặt lại thì cũng không thể làm gì được cả.

Tuy nhiên, chỉ ngay sau ý kiến của Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, Phó ban Nội chính TƯ Nguyễn Doãn Khánh đã bày tỏ không đồng ý. “Tôi thấy không nên bỏ” - ông Khánh nói. "Thực tế trong nhiều trường hợp không làm rõ được tính vụ lợi thì chúng ta vẫn phải sử dụng tội này”.

Clip: Bộ tưởng Bùi Quang Vinh phát biểu