“Trượt dần xuống biển”

Tổng cục Thủy lợi cho biết, các tỉnh khu vực miền Trung đang đối diện với tình trạng sạt lở bờ biển ngày càng diễn ra nghiêm trọng. Chỉ trong vòng 2 năm qua, dọc 865km bờ biển các tỉnh từ Quảng Trị đến Phú Yên đã xảy ra 164 đoạn sạt lở nặng, tổng chiều dài hơn 170km. Đáng chú ý, bờ biển Hội An là khu vực nóng bỏng nhất với 200m bờ bị biển ăn sâu vào đất liền trong vòng 10 năm qua, hiện đã tiến sát chân công trình 3 khu nghỉ dưỡng và khiến 2 khu nghỉ dưỡng khác phải ngừng thi công. PGS-TS Nguyễn Trung Việt - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế và thủy lợi miền Trung nhận định, hiện tượng xói lở đang dịch chuyển dần về phía bắc một cách rõ nét, xói lở không chỉ xuất hiện trong điều kiện gió bão mà còn ngay cả trong thời tiết bình thường. Hội An đang dần “trượt” sâu xuống biển, phải khẩn cấp có giải pháp để cứu bờ biển này.

Các chuyên gia đưa ra một số nguyên nhân gây nên tình trạng sạt lở bờ biển miền Trung, là do sụt giảm bùn cát, lưu lượng nước từ thượng lưu giảm sút, tình trạng biến đổi khí hậu và cả sự tác động của con người... Theo GS-TS Hitoshi Tanaka - nguyên Chủ tịch Hội Quốc tế về nghiên cứu và kỹ thuật thủy văn môi trường vùng Châu Á - Thái Bình Dương (hiện là Phó Chủ tịch Hội Xây dựng dân dụng Nhật Bản), sự suy giảm bùn cát là do hoạt động khai thác cát dọc sông, vùng cửa sông, xây dựng hệ thống hồ chứa thủy điện ở thượng lưu. Việc giảm lưu lượng dòng chảy là do thay đổi điều kiện tự nhiên và tích trữ nước ở thượng lưu hoặc chuyển nước sang lưu vực khác của các hồ chứa. Trong khi đó, công tác quản lý hoạt động khai thác cát và bảo vệ rừng ngập mặn còn nhiều bất cập, chính quyền địa phương chủ yếu áp dụng các phương pháp truyền thống, một số địa phương áp dụng các giải pháp kỹ thuật chưa phù hợp với điều kiện tự nhiên trong khu vực.

Cần quản lý tổng hợp

Thực tế những năm qua, hầu hết tỉnh, thành phố duyên hải miền Trung chủ yếu áp dụng giải pháp xây dựng kè cứng chống sạt lở bờ biển. Theo đánh giá chung, đây là giải pháp có suất đầu tư cao, nhưng chưa thực sự bền vững, hiệu quả tại một số khu vực, không phù hợp với xu thế chung được nhiều nước hiện nay hướng tới là áp dụng các biện pháp thân thiện với môi trường và trả lại không gian cho biển. Việc nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp phù hợp để hạn chế sạt lở bờ biển, suy thoái rừng ngập mặn là cần thiết.

Hiện nay, chính quyền TP. Hội An và các doanh nghiệp đang thực hiện các giải pháp bảo vệ bờ biển như bao tải cát, kè cứng mái nghiêng, kè cứng tường đứng và đê giảm sóng, nuôi bãi. Trong đó, giải pháp kè cứng mái nghiêng và giải pháp đê giảm sóng, nuôi bãi thực hiện tại khu nghỉ dưỡng Victoria tỏ ra khá hiệu quả. Một số chuyên gia cho rằng, cần có giải pháp cấp bách hạn chế tình trạng sạt lở và giải pháp dài hơi bảo vệ và khôi phục một phần các khu vực sạt lở bờ biển miền Trung. Trước mắt, khẩn trương áp dụng các giải pháp phá sóng, nuôi bãi tương tự như đã thực hiện ở khu nghỉ dưỡng Victoria. Về lâu dài, nghiên cứu quy hoạch đầu tư bảo vệ bờ biển cần được xây dựng và có phương án bổ sung lượng cát đã mất. Việc đầu tư theo quy hoạch này có thể giúp tránh hiện tượng bồi ở vùng có công trình nhưng sạt lở ở vùng không được bảo vệ.

Một số nhà khoa học kiến nghị cách tiếp cận “từ đầu nguồn xuống biển”, thực hiện các giải pháp lồng ghép quản lý lưu vực sông với vùng bờ biển dựa trên mối liên kết sinh thái, thủy văn và kinh tế - xã hội, đòi hỏi phải có cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng. Ông Hoàng Văn Thắng - Thứ trưởng Bộ NNPTNT cho rằng, về lâu dài, các địa phương ven biển miền Trung phải xây dựng cơ chế quản lý tổng hợp vùng ven sông, ven biển; rà soát quy hoạch hệ thống quan trắc, dõi biến đường bờ, biến động bùn cát, thủy hải văn; đồng thời tổng kết các giải pháp bảo vệ bờ, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng các công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển... thích ứng với biến đổi khí hậu.