BHYT mang tính phúc lợi xã hội trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân, không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ BHYT là quỹ chia sẻ rủi ro, lấy đóng góp của người khỏe bù đắp vào chi phí khám chữa bệnh của người ốm. Đến nay đã hơn 80% người dân tham gia BHYT, số người khỏe luôn cao hơn rất nhiều số người ốm. Thế nhưng, quỹ BHYT đang bội chi “khủng”, âm quỹ trầm trọng. Như báo chí đã phản ánh, chỉ tính riêng 8 tháng đầu năm 2016, quỹ KCB BHYT tại 37 tỉnh, TP đã bội chi hơn 3.400 tỉ đồng. Tình trạng trục lợi BHYT diễn ra nhiều nơi, nhiều tỉnh thành với nhiều hình thức khác nhau, rất đáng lo ngại.  

Theo thông tin báo cáo tại Hội nghị cải cách hành chính và triển khai nhiệm vụ năm 2017 do Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức sáng 3.1.2017 tại Hà Nội, cả nước hiện có 45/63 tỉnh, thành phố bội chi quỹ khám chữa bệnh hơn 5.500 tỉ đồng.

Người viết bài này từng chứng kiến những biểu hiện trục lợi BHYT tại địa phương một tỉnh miền Trung. Một số bệnh viện tư được phép KCB vượt tuyến, hàng tháng có những chuyến xe của bệnh viện tổ chức đưa đón người dân vùng xa, khó khăn (được miễn phí 100% chi phí KCB) đến KCB tại bệnh viện mình (bệnh viện hỗ trợ một phần tiền xe, tiền ăn trưa). Thoạt nhìn, người ta tưởng rằng bệnh viện sao quá nhiệt tình, chu đáo với bà con, về sau họ mới hiểu rằng đây là “chiêu” tiếp thị, “giành” bệnh nhân BHYT để bệnh viện trục lợi.

Đến khâu KCB thì biểu hiện trục lợi của bệnh viện càng lộ liễu hơn. Không ít bệnh nhân, dù bệnh gì, nặng hay nhẹ đều được bệnh viện KCB “đúng quy trình”, đầy đủ các khâu, từ đo huyết áp, xét nghiệm máu, chụp phim, siêu âm, đo điện tim... Ai không có bệnh hoặc được cho là “có bệnh nhưng chưa rõ nguyên nhân” thì được cho mấy loại thuốc bổ, vitamin, thực phẩm chức năng đem về, nhưng tiền công, dịch vụ, tiền thuốc KCB ghi trong hóa đơn để BHYT thanh toán từ 300.000 đồng trở lên.

Lạ hơn nữa, có bệnh viện còn dùng chiêu trò “độc” hơn, cứ bệnh nhân nằm viện một tuần thì cho... xuất viện. Bệnh nhân nào chưa khỏi thì cũng phải thế, phải làm “thủ tục” xuất viện ít nhất một ngày rồi nhập viện lại. Và tất nhiên các thủ tục chụp phim, siêu âm, thử máu... được làm lại từ đầu. Bệnh viện vừa moi quỹ BHYT, vừa gây nhiêu khê phiền hà, khổ sở bệnh nhân, nhất là những bệnh nhân già yếu, tật nguyền, đi lại khó khăn, không có người thân chăm sóc.

Quỹ BHYT bị bội chi một phần còn do giá thuốc, chi phí KCB, dịch vụ y tế tăng, trong khi đầu vào của số tiền đóng bảo hiểm đâu phải dễ dàng tăng theo.

Một số hộ dân có thu nhập trung bình, thậm chí khá nhưng vẫn “được” xét vào hộ nghèo do sự thiên vị trong quan hệ hoặc do tắc trách, quan liêu của cán bộ cơ sở. Một số gia đình con cái đi làm có thu nhập ổn định nhưng họ cố ý tách khẩu, tách hộ để cha mẹ già được “công nhận” là “hộ nghèo”, “hộ cận nghèo”, được hưởng chính sách của nhà nước, trong đó có chế độ BHYT miễn phí, giảm phí.

Năm 2016, tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT đã làm cho quỹ này bị thâm hụt nghiêm trọng. Nhiều bệnh viện tư nhân được UBND tỉnh cho xuống hạng, từ hạng 2 xuống hạng 3, để được xếp tương đương với bệnh viện công lập tuyến huyện, được khám chữa bệnh BHYT cho cả những bệnh nhân ở các quận, huyện khác theo đúng chính sách thông tuyến BHYT có hiệu lực từ đầu năm nay, khiến số tiền chi trả bảo hiểm y tế tăng cao ngất ngưởng.

Ông Phạm Lương Sơn - Phó tổng giám đốc BHXH Việt Nam - chia sẻ với báo chí rằng: Trong năm 2016, cơ quan này đã từ chối chi trả hơn 600 tỉ đồng tiền BHYT do các cơ sở y tế chi tiêu không hợp lý, lạm dụng kê đơn, chụp chiếu, xét nguyệm... để trục lợi quỹ BHYT. Có rất nhiều đơn thuốc được kê 2 loại kháng sinh cùng công dụng; hoặc những đơn thuốc chứa đến 5, 6 loại thuốc bổ, thực phẩm chức năng. Đây là những đơn thuốc bị phía BHXH đã từ chối thanh toán.

Chắc chắn số tiền mà BHXH “từ chối chi trả” là rất ít so với chi phí “phải trả” cho các bệnh viện, trung tâm y tế, trong đó có những khoản được hợp thức hóa để trục lợi.

Lẽ ra, khi số người tham gia BHYT bắt buộc càng ngày nhiều hơn, số người nghèo (được miễn phí KCB) giảm dần thì quỹ dự trữ BHYT sẽ tăng lũy kế, người dân sẽ được hưởng chất lượng chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Đằng này thì ngược lại, chất lượng KCB không đổi, còn quỹ BHYT có nguy cơ bị vỡ, thời điểm này đang ở tình trạng báo động.

Những bài học quản lý nào được rút ra? Rà soát, chấn chỉnh, thay đổi thế nào từ khâu cấp phát thẻ BHYT đến KCB? Giải pháp trước mắt và căn cơ lâu dài như thế nào để quỹ BHYT không bị vỡ? Làm sao để người mua thẻ BHYT được hưởng đầy đủ quyền lợi chính đáng của mình theo Luật BHYT? Ai chịu trách nhiệm trong vấn đề này? Hàng loạt câu hỏi trên không ai có thể trả lời rốt ráo ngoài các cơ quan chức năng và cơ quan quản lý BHYT.

Trong những “ngày cao điểm” bệnh viện đón rước bệnh nhân đến KCB, trông khu vực KCB chật ních, đông nghịt người, lòng tôi thật buồn. Buồn một phần vì người dân mình sao ngày càng ốm đau, bệnh tật nhiều quá. Buồn một phần vì quỹ BHYT, một nguồn quỹ chăm sóc sức khỏe cho toàn dân “khỏe để sống, khỏe để làm việc” đầy tính nhân văn của cộng đồng bị lợi dụng lợi dụng trắng trợn.                                            

Hãy tham gia Diễn đàn! Bạn đọc có thể bày tỏ quan điểm, chính kiến của mình tại phần Bình luận sau mỗi bài viết; bấm vào chuyên mục "Làm báo cùng Lao Động" hoặc gửi vào địa chỉ email: bandoclaodong@gmail.com; Fanpage Báo Lao Động: www.facebook.com/laodongonline. Bài viết của bạn đọc sẽ được trả nhuận bút. Bình luận (comment) của bạn đọc nhận được nhiều lượt thích (like) sẽ có phần thưởng xứng đáng. Trân trọng cảm ơn mọi đóng góp của bạn đọc.