Điều gì đã làm nên một cậu bé có hành động được dư luận xã hội tán dương và rất đáng để mọi người học hỏi như thế? Không thể có lý giải nào khác hơn là cậu bé được giáo dục từ trường mầm non và thói quen ấy đã được hình thành, nuôi dưỡng đến ngày hôm nay. Mẹ cháu đã khẳng định thêm điều này: Cậu bé khi còn được đi học mầm non đã được cô giáo dạy phải ngăn nắp và về đến nhà thì Đạt làm y chang.

Không phải 100 trẻ không được giáo dục nhân cách đều có vấn đề về nhân cách nhưng trong 100 trẻ có vấn đề về nhân cách thường thiếu sót trong việc giáo dục nhân cách ngay từ lúc còn bé. Do vậy, việc sớm rèn luyện nhân cách cho trẻ từ gia đình và học đường xem ra rất quan trọng.

Ông bà ta thường nói, “Dạy con từ thuở còn thơ”. Thỏa mãn những nhu cầu ăn mặc, học hành, vui chơi là niềm vui và hạnh phúc của các bậc làm cha mẹ. Nhưng trong thực tế, khi được thỏa mãn những nhu cầu cần thiết, trẻ cảm thấy mình được nuông chiều nên từ đó có khuynh hướng tiếp tục đòi hỏi những nhu cầu mới, đôi khi không cần thiết thậm chí bất hợp lý và tai hại nữa. Trong những trường hợp như thế, lẽ tất nhiên cha mẹ không làm gì khác hơn là từ chối. Đối với trẻ, chúng không dễ dàng gì chấp nhận sự từ chối của cha mẹ khi mà ý thức được nuông chiều và sự nhượng bộ của cha mẹ đã ăn sâu vào tiềm thức và đã trở nên một tiền lệ.

Cha mẹ phải làm gì để “dạy” khi trẻ hãy  “còn thơ”?

Trước hết, khi đứa trẻ đến tuổi lên năm lên ba, cha mẹ cần thiết phải cẩn trọng lời nói, không được buột miệng hứa đùa khi chưa suy nghĩ chính chắn và chưa có cơ sở.

Trong thực tế, một số cha mẹ vì để được việc của mình nên có thói quen dỗ dành trẻ bằng những câu đại loại như: Hôm nay, con đi học một mình nhé! Ngày mai, mẹ sẽ đưa con đi chợ mua đồ chơi hoặc chủ nhật tuần tới ba sẽ đưa con đi xem hát… và sau đó vì cơm áo gạo tiền mà cha mẹ rất dễ dàng quên đi; nhưng với trẻ, chúng sẽ luôn ghi nhớ và rất có thể hàng ngày, hàng giờ… đang mong đợi cha mẹ thực hiện những lời hứa đó. Trẻ sẽ nhắc lại bất cứ lúc nào và cha mẹ rất dễ dàng bị động và trở nên thất hứa. Chỉ một lời hứa cho được việc, vô tình người lớn đã đánh mất lòng tin của trẻ.

Thứ hai là phải kiên quyết không nhượng bộ đối với trẻ khi cần thiết. Khi một đòi hỏi nào của trẻ mà cha mẹ thấy cần không thực hiện và đã phải nói “ không” thì phải dứt khoát “ không” cho tới cùng.

Trong trường hợp trẻ có vòi vĩnh, làm nũng thậm chí có khóc la, gào thét đòi cho bằng được…, cha mẹ cũng phải tìm mọi cách giải thích an ủi dỗ dành, không được nhượng bộ nửa chừng; cho dù trẻ có “giãy nẩy” đến mức nào, cha mẹ cũng phải nói “không” bằng mọi cách nhưng tuyệt đối không nên dùng lời quát mắng, roi vọt để trấn áp trẻ.

Thực tế cho thấy rằng, nếu cha mẹ đã kiên quyết từ chối một đôi lần với những đòi hỏi không chính đáng của trẻ, tự khắc những lần sau trẻ sẽ nghiệm ra và ngoan ngoãn nghe lời. Ngược lại, nếu cha mẹ không kiên nhẫn, trẻ sẽ lợi dụng ngay điểm yếu này để tiếp tục có thói quen đòi hỏi những lần tiếp theo. Thật là tai hại khi để trẻ có thói quen xấu này, chúng sẽ “được đằng chân, lân đằng đầu” đòi cho bằng được những yêu cầu càng ngày càng tăng của chúng.

Hẳn trong chúng ta, ai ai ít nhất cũng một lần chứng kiến ở một nơi nào đó, siêu thị, cửa hàng…. một trẻ nào đó đòi mẹ mua cho bằng được một món đồ chơi, cho dù mẹ cháu không bằng lòng mua nhưng cháu vẫn cứ khư khư ôm giữ món đồ chơi ấy trong tay khóc lóc làm mình làm mẩy trước mặt mọi người. Trong trường hợp này, không ít ông cha, bà mẹ vì lịch sự và thể diện phải chiều con. Như vậy là vô tình cha mẹ hình thành một thói quen không tốt cho trẻ.

Thứ ba là phải giải thích cho trẻ hiểu biết và quí trọng giá trị đồng tiền. Trẻ thường có thói quen qua “đôi mắt” đòi hỏi mua sắm bởi chúng chẳng hiểu giá trị đồng tiền. Cha mẹ phải giải thích cho chúng hiểu rằng đồng tiền có được là do công sức lao động của con người, không phải lúc nào cũng dễ dàng có, đôi khi phải khó khăn chật vật lắm mới có được, vì thế khi mua một món đồ nào cho trẻ ta cũng phải giải thích cho chúng hiểu sự cần thiết của nó để tạo ý thức tiết kiệm. Ví dụ, khi  chọn một cây viết ta cũng nên nói với trẻ: “Cây viết kia tuy đẹp nhưng đắt quá! Con nên chọn cây này nó cũng bền nhưng lại rẻ hơn và như vậy con đã tiết kiệm được một ít tiền để dùng vào việc khác”. Sự so sánh mang tính tiết kiệm này còn tạo cho trẻ thói quen không tranh đua vật chất với bạn bè. Và cũng trong ý thức này, cha mẹ đừng bao giờ nói rằng: “Để mẹ mua cho con cái khác đẹp hơn” khi trẻ có ý thèm muốn món đồ nào đó của bạn. Câu nói này vô tình hay cố ý tạo cho trẻ thói đua đòi ganh tị.

Thứ tư là phải giải thích cho trẻ biết lý do khi nhận được quà tặng của cha mẹ. Ngoài nhu cầu ăn mặc, vui chơi… để khuyến khích việc học hành cho trẻ bằng quà tặng, cha mẹ cũng nên nói rõ lý do. Ví dụ như: Đây là quà tặng cho con được nhiều điểm 10…, đây là quà tặng con được đạt giỏi học kỳ 1… Cần tránh tiện tay mua sắm một món quà gì cho trẻ mà xét ra không cần thiết nhân một chuyến du lịch chẳng hạn. Món quà tiện tay này chẳng những không giúp trẻ có một ý thức tốt nào mà còn tạo cho trẻ một thói quen mua sắm tuỳ tiện.

Và cuối cùng, các bậc cha mẹ đừng bao giờ tiết kiệm lời giải thích với trẻ khi trẻ thất vọng vì ta không thỏa mãn một yêu cầu nào đó. Cũng nên chú ý, lời giải thích sao cho phù hợp với từng lứa tuổi và dễ hiểu để trẻ tiếp thu được. Ở lứa tuổi lên 3, 4, nếu trẻ có thói quen ăn nhiều kẹo thì ta giải thích ăn kẹo nhiều sẽ bị đau bụng và hư răng. Nếu chúng thích những món đồ chơi súng đạn, cha mẹ giải thích, đồ chơi này nếu đạn trúng vào sẽ làm cho mù mắt thay vì nói, con không nên chơi vì nó mang tính bạo lực.

Trẻ em là người chủ đất nước, hình thành một nhân cách tốt cho trẻ để trong tương lai trẻ là một công dân tốt, sống có ích cho bản thân, gia đình và xã hội là một việc làm rất cần thiết của các bậc làm cha mẹ ngay từ ngày hôm nay.