“Hôm qua em đi chùa Hương/ Hoa cỏ mờ hơi sương…”

Xuân về đi trẩy hội chùa Hương. Vì xưa nay, Lễ hội Chùa Hương vẫn là một nét đẹp không thể thiếu trong phong tục tập quán của người Việt, bởi đây là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thông dân tộc, cũng là hành trình trở về với cõi Phật. Hàng năm, khi hoa mơ nở trắng núi rừng Hương Sơn, hàng triệu phật tử khắp 4 phương lại nô nức trẩy hội chùa Hương. Chúng tôi cũng đến chùa Hương trong một ngày nắng đẹp và đúng vào dịp Hương Sơn “mở cửa rừng” để cầu mong mưa thuận gió hòa, gia đình yên ấm.

Để đến với nơi được mệnh danh là “Nam thiên đệ nhất động” khách hành hương dành một tiếng thả mình theo dòng suối Yến, trên những con đò nhỏ. Thời gian đó là cơ hội được lắng lại, bỏ đi những ồn à của cuộc sống thường ngày để tâm hồn được thanh tịnh khi về miền đất Phật.

 Du khách nô nức về dự lễ khai hội Chùa Hương ngày mùng 6 tết. 

Có chiều dài khoảng 4km, suối Yến còn có tên gọi khác là Yến Vĩ, vì hình dáng của nó trông giống như đuôi của một con chim yến khổng lồ đang xòe rộng. Có điều suối Yến mềm mại và thơ mộng hơn nhiều. Đây là con đường duy nhất, là cửa ngõ để ta có thể vào thăm ngôi chùa Hương nổi tiếng của đất Việt.

Điều làm nhiều du khách ấn tượng khi đến với chùa Hương chính là có cơ hội được ngồi trên con đò nhỏ, dọc theo suối Yến ngắm cảnh Hương Sơn, nhìn những dãy núi trùng điệp nối đuôi nhau và màu trắng của hoa mơ, màu xanh bạt ngàn của cây cỏ. Cảnh hàng nghìn chiếc đò đi lại tấp nập để chở khách, tiếng í ới của nam thanh nữ tú, người đi lễ chùa gọi nhau làm không khí lễ hội chùa Hương thêm phần nhộn nhịp.

 Đò ra vào tấp nập trên dòng suối Yến để đưa đón du khách tới trẩy hội.

Năm nay, lễ hội vẫn kéo dài trong 3 tháng và dự tính vẫn sẽ hút hàng triệu lượng khách tới dự và tham quan. Ngày khai hội diễn ra vào mùng 6 tháng giêng, khi người dân đã trở lại với công việc sau những ngày nghỉ tết. Nhưng không vì thế không khí lễ hội kém phần rộn rã, tưng bừng.

Ngay ở đầu núi Con Rồng là ngôi đền Trình cổ kính - nơi bắt đầu đưa du khách đi vào cửa Phật. Đối diện với đền Trình là núi Đụn, trên đỉnh núi có một khoảng rộng 100m2 được san, kê phẳng, có nhiều mảnh bát, mảnh chum vại… Rồi kế tiếp là núi voi phục, mâm xôi, gà trống, cùng vô vàn hang động là quà tặng mà tạo hóa trao cho mảnh đất Hương Sơn.

Ngồi trên con đò nhỏ, ngược dòng suối Yến để đến chùa Hương, một du khách cất vang câu ca phổ thơ Nguyễn Bính “Hôm qua em đi chùa Hương/Hoa cỏ còn mờ hơi sương…” khiến những người đi đò hò reo thích thú.

Con đò nhỏ thong thả trở khách hành hương. 

Còn đâu “Nho nhỏ cái đuôi gà cao/ Em đeo cái dải yếm đào”?

Sự hấp dẫn của lễ hội chùa Hương không chỉ ở bề ngoài, mà còn ở bên trong. Đó là vẻ đẹp sâu lắng của cảnh vật, cùng bề dày truyền thống hàng nghìn năm, trở thành nơi tu hành của hàng nghìn Phật tử. Du khách đến chùa Hương có cái thú ngồi thuyền chiêm ngưỡng bầu trời, cảnh bụt, khoái cảm nhìn sông ngắm núi.

Trong ngày khai hội, chúng tôi cùng hơn 40.000 khách hành hương có cơ hội được nghe Thượng tọa Thích Minh Hiền – trụ trì chùa Hương - giảng giải về nguồn gốc của lễ hội. Rằng đây là lễ hội có bề dày truyền thống lịch sử từ 4.000 năm trước. Từ lễ hội chùa Hương mới có các lễ hội khác như Yên Tử hay Bái Đính. Cảnh đẹp cộng thêm bề dày lịch sử, sự linh thiêng của vùng đất Hương Sơn đã khiến hàng triệu người về đây du xuân sau mỗi dịp tết đến xuân về.

Năm nay ở chùa Hương xuất hiện thêm những đò bán hàng dọc theo suối Yến 

Có điều, lễ hội chùa Hương bây giờ đã thay đổi và nhiều nét khác xưa bởi sự thương mại hóa. Thực khó để tìm lại hình ảnh “Nho nhỏ cái đuôi gà cao/ Em đeo cái dải yếm đào/Quần lính áo the mới” trong thơ Nguyễn Bính xưa. Thay vào đó là hình ảnh các nam thanh, nữ tú đầu xanh, đầu đỏ, mặc váy ngắn tung tẩy trẩy hội, du xuân. Điều này không chỉ làm các Phật tử mà cả người dân địa phương cũng lắc đầu ngán ngẩm.

 Người hành hương biến sân chùa, khoảng trống thành nơi ăn nghỉ.

Rồi cảnh chen lấn, xô đẩy để vào hành lễ, nạn ô nhiễm âm thanh, tiếng ồn tại không gian diễn ra lễ hội cũng khiến nhiều du khách phiền lòng. Từ khu vực gần chùa Thiên Trù (xã Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội) – nơi diễn ra lễ khai hội chùa Hương vào ngày mùng 6 tháng giêng vừa qua, rồi lối nhỏ dẫn lên động Hương Tích la liệt hàng quán lớn nhỏ. Đập vào tai chúng tôi là đủ loại âm thanh, của tiếng nhạc trẻ, tiếng quảng cáo đặc sản Hương Sơn hòa lẫn vào nhau tạo nên tiếng gì chát chúa, không dễ thưởng thức.

Vô vàn những cảnh tượng “trái mắt” khác diễn ra trong hội chùa Hương và chắc chắn không lạ gì vì cũng xuất hiện ở nhiều lễ hội khác. Trách sao được, âu cũng là vì sự thương mại hóa đã lan dần sang cả lĩnh vực tâm linh là hội hè đình đám. Việc xuất hiện nhiều hàng quán quanh khu vực lễ hội giúp khách hành hương thỏa mãn mọi nhu cầu, từ vui xuân đến cầu cúng, nhưng phần nào đang làm mất đi nét chay tịnh, tĩnh tâm ở chốn linh thiêng. Nhưng dù sao, đầu năm đi lễ chùa, vãn cảnh, trẩy hội chùa Hương vẫn là một nét đẹp văn hóa từ ngàn đời của dân tộc.